دست دهند ) و از اين معنى است : صَدِيع : طلوع فجر . صَدَعْتُ الفلاة : بيابان را پيمودم و قطع طريق كردم . تَصَدَّعَ القوم : آن مردم پراكنده شدند . صدف : صَدَفَ عنه : به سختى از او روى گرداند . مثل - صَدَف - يعنى كجى در پاهاى شتر كه يا از سختى است ، مثل : صَدَف الجبل - يعنى لبهء پرتگاه كوه و يا از صدفى كه از دريا خارج مىشود . و آيه : ( فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآياتِ اللَّهِ وَ صَدَفَ عَنْها - 157 / انعام ) ( چه كسى ستم پيشه‌تر از كسى است كه آيات خدا را تكذيب مىكند و از آنها روى مىگرداند ) . و آيه : ( سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ . . . - بِما كانُوا يَصْدِفُونَ - 157 / انعام ) . صدق : الصِّدْق و الكذب : راست و دروغ ، اصلشان در قول و سخن است چه ماضى و چه حال و مستقبل ، چه وعدهء راست و دروغ باشد و يا غير از اينها . مقصود از معنى اوّل - فقط در سخن گفتن است و در سخن گفتن هم جز در خبر صدق و كذب در ساير موارد و اقسام سخن نيست ، از اين جهت گفت : ( وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا « 1 » - 122 / نساء ) . ( وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً - 87 / نساء )

--> ( 1 ) ترجمه تمام آيه چنين است : آنها كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته كردند به زودى به بهشتهايى واردشان خواهيم كرد كه جويبارها در آن روان است ، و همواره در آنجا جاودانند و اين وعدهء خداست كيست كه سخن او از خدا راست‌تر باشد .