الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

252

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

( إِذْ قالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ - 131 / بقره ) و ( إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ - 19 / آل عمران ) و ( تَوَفَّنِي مُسْلِماً - 101 / يوسف ) يعنى : مرا از كسانى قرار ده كه براى رضاى تو فرمانبردارند و نيز جايز است كه معنيش اين باشد كه مرا از بندگى و اسارت شيطان در امان نگهدار ، آنچنان كه شيطان گفت و استثناء كرد : ( لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ - 40 / حجر ) و ( إِنْ تُسْمِعُ إِلَّا مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ - 81 / نحل ) يعنى : كسانى كه فرمانبردار و مطيع حقّند و به آن اقرار دارند . و ( يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا - 44 / مائده ) يعنى پيامبرانى كه اولى العزم نيستند مطيع و فرمانبردار پيامبران اولى العزمى كه به امر خدا هدايت شده‌اند و شريعت‌هايى آورده‌اند شده‌اند . السُّلَّم : يعنى نردبان كه به وسيله آن به مكانهاى مرتفع مىرسند و اميد سلامتى در آن مىرود ، سپس اين واژه ، اسمى شده است براى هر وسيله‌اى كه به چيزى رفيع و بلند برساند ، مثل واژه سبب . خداى تعالى گويد : ( أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ - 38 / طور ) و ( أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ - 35 / انعام ) شاعر گويد : و لو نال اسباب السّماء بسلّم . ( هر چند كه با نردبان و وسايل آسمان را بدست آورد ) « 1 » .

--> ( 1 ) شعر از زهير بن ابى سلمى است مىگويد : و من هاب اسباب المنايا ينلنه * و ان يرق اسباب السماء بسلّم يعنى : كسى كه از جنگ و امورى كه به مرگ‌ها منتهى مىشود ترسيد مرگها او را فرا مىگيرند هر چند كه با وسايل آسمان رو بالا روند و بزرگى و شكوهى داشته باشند . 2 - و من يجعل المعروف فى غير اهله * يكن حمده ذمّا عليه و يندم و كسى كه نيكى و خوبى را در جاى خودش به كار نبرد و به غير اهلش خوبى كند به جاى ستايش و حمد مذمّت مىبيند و پشيمان مىشود . 3 - و من يغترب يحسب عدوا صديقه * و من لا يكرم نفسه لا يكرم و كسى كه در غربت است دشمن را دوست خود مىپندارد زيرا كه او را نيازموده و كسى كه خود را با عزّت نفس و كرامت گرامى نداشت ديگران گراميش نمىدارند .