الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
237
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
سلل : سَلُّ الشّىءِ مِنَ الشّىءِ : كشيدن و بيرون آوردن چيزى از چيز ديگر مثل كشيدن شمشير از غلاف . و مثل سَلُّ الشّىء من البيت ، بيرون بردن چيزى از خانه به صورت سرقت و دزدى . سَلُّ الولدِ من الأب : بيرون آمدن فرزند از پدر ( نسل ) چنان كه فرزند را هم - سَلِيل - گويند . خداى تعالى گويد : ( يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِواذاً « 1 » - 63 / نور ) و ( مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ - 12 / مؤمنون ) يعنى از فشرده و خلاصهاى كه از زمين گرفته مىشود . گفته شده واژه - سُلَالة - در آيهء اخير كنايه از - نطفة - است كه تصور خلاصه و
--> معجزات تاريخى و پيشگويى بزرگ قرآن در بارهء گروهى عصيانگر و تجاوزگر از بنى اسرائيل است كه خداوند در بارهشان مىگويد ( بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ ) محكوميّت ذلّت و خوارى تاريخى و بى خانمانى و خشم خدا بر آنان نتيجهء عصيان ، كفران ، كشتن پيامبران و تجاوزگرى آنان است و بعد مىفرمايد : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ النَّصارى وَ الصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ . يعنى : قوم يهود و نصارى و پيروان حضرت يحيى هرگاه به خداوند و روز بازپسين ايمان آورند و عمل نيك انجام دهند بيم و اندوهى بر آنان نيست و اجرشان در پيشگاه خداوند محفوظ است . و به صورت استثناء كه همان معجزه قرآن است و در آيه 112 آل عمران هم مىگويد - مگر اينكه يا به ايمان حقيقى خدائى متوسّل شوند و يا اينكه در پناه ديگران در آيند كه در آن صورت راهى برايش ميسور است . إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ . . . در مورد معنى سكنة و سكنات ، ابن اثير مىنويسد : پس از فتح مكّه پيامبر به مسلمين فرمود : ( استقرّوا على سكناتكم فقد انقطعت الهجرة - يعنى : پس از پايان يافتن هجرت و خانه بدوشى اينك بر مواضع خويش استقرار يابيد و منزل گزينيد ) در مورد ضربت عليه يا عليهم ابن منظور در بارهء اصحاب كهف مىنويسد : ( فَضَرَبْنا عَلَى آذانِهِمْ ) كنايه از خواب آنهاست كه صدا و حس را از آنها پوشيده داشت گوئى كه - قد ضرب عليها حجاب . يعنى : بر گوش اصحاب كهف در غار پردهاى قرار گرفته بود ، و لذا اين فعل در آيه 112 آل عمران دو بار ، آن هم با فاصله ، يكى بر سر - ذلّة - و در جاى ديگر با مسكنة آمده است كه افادهء دو معنى 1 - محكوميّت به خوارى و 2 - منع از استقرار كه همان آوارگى تاريخى ايشان است باشد . ( لسان العرب ج 1 / 550 - تبيان ج 1 / 278 . تهذيب اللّغه 10 / 66 - كشاف 1 / 145 النّهايه ج 2 / 386 / ابن اثير ) . ( 1 ) تمام آيه چنين است : ( قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِواذاً ) خداوند از شما كسانى را كه خود را براى نرفتن به جنگ ، پنهانى بيرون مىكشند مىشناسد و به آنها آگاه است .