الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

194

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

شناختمان برگشته‌ايم . و در آيه : ( إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ - 153 / شعراء ) گفته شده ، يعنى از كسانى هستى كه غذاى سحرآميز برايت قرار داده‌اند ، اشاره به اين معنى است كه تو محتاج غذائى ، مثل سخنى كه در بارهء پيامبر ( ص ) مىگفتند : ( ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ - 7 / فرقان ) يعنى او بشرى است مثل ما چنان كه گفت : ( ما أَنْتَ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا - 154 / شعراء ) . و نيز گفته‌اند معنى : ( مِنَ الْمُسَحَّرِينَ - 153 / شعراء ) اينستكه از كسانى است كه سحر و افسون برايش نهاده‌اند كه به وسيلهء ظرافت و دقّت آن به سحر ، به اين چيزهائى كه مىآورد و ادّعا مىكند مىرسد و معنى آيهء فوق بر آن دو وجه حمل شده است . خداى تعالى گويد : ( إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً - 47 / اسراء ) . و آيه : ( فَقالَ لَهُ فِرْعَوْنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يا مُوسى مَسْحُوراً - 101 / اسراء ) ( فرعون به موسى ( ع ) گفت گمان كنم تو سحر و افسون شده‌اى ) . بنابراين معنى دوّم ، دلالت سخن خداى تعالى از زبان آن قوم است كه گفته‌اند : ( إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ - 110 / مائده ) ( اين نيست مگر افسونى آشكار ) . و آيات : ( وَ جاؤُ بِسِحْرٍ عَظِيمٍ - 116 / اعراف ) و ( أَ سِحْرٌ هذا وَ لا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ - 77 / يونس ) و ( فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ - 38 / شعراء ) و ( فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ « 1 » - 70 / طه ) .

--> ( 1 ) اشاره‌اى بيدار كننده و تازيانه‌اى بر گردهء كسانى است كه علم و دانش را در خدمت قدرتها يا شهوات و يا اغراض مادّى قرار مىدهند ساحران دربار فرعون با اينكه اسير و اجير و برده فرعون بودند و علمشان در خدمت فرعون بود و خود فرعون تهديد شديدى نسبت به آنها براى برترى بر موسى نموده بود ولى چون به راستى عالم و دانشمند و پى جوى حقيقت بودند با ديدن آيه الهى و معجزه موسى ( ع ) كه از همان سنخ دانش آنها بود ولى ما فوق بودن و الهى بودنش بر آنها ثابت شد ، بدون ترس از فرعون و آن جلّاد ستمگر حقّ را برگزيدند و در همان دربار گفتند : ( آمَنَّا بِرَبِّ هارُونَ وَ مُوسى - 70 / طه ) كه ناگهان خشم ددمنشانه فرعون مشتعل شد و گفت بدون اجازهء من به موسى ايمان آورده‌ايد ، نكند موسى استاد بزرگ شماست . دستور مىدهم دستها و پاهايتان را ببرند و بدارتان بياويزند . گفتند : هرگز ما تحت تأثير بيم و خوفت قرار نمىگيريم براى ما بيّناتى از آنكه ما را بر سرشت اللّه آفريد روشن شد . لكن آنچه مىخواهى تو تنها در همين حيات دنيا مىتوانى حاكم باشى ( إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنا لِيَغْفِرَ لَنا خَطايانا وَ ما أَكْرَهْتَنا عَلَيْهِ مِنَ السِّحْرِ وَ اللَّهُ خَيْرٌ وَ أَبْقى - 73 / طه ) .