( وَ أَنْهاراً وَ سُبُلًا - 15 / نحل ) و ( وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا - 10 / زخرف ) . و آيه : ( لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ - 37 / زخرف ) كه منظور در اين آيه راه حقّ است زيرا اسم جنس اگر مقيّد نباشد به آن معنى كه حقّ آنست مخصوص مىشود و بر اين معنى آيه : ( ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ - 20 / عبس ) ( آنگاه راه حقّ بر او آسان كرد ) . رونده راه را - سَابِل - گويند ، مثل شعر ، شاعر ، جمع سَابِل سَابِلَة است يعنى روندگان . ابن السَّبِيل : مسافرى دور از خانمان و منزل ، منسوب شدن او به راه ، براى راه رفتن پيوسته اوست كه در يك جا ثابت و ساكن نيست . واژه - سبيل - براى هر چيزى كه به وسيله آن به چيز ديگرى ، چه خير باشد يا شر ، رسيده مىشود به كار مىرود . در آيات : ( ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ - 125 / نحل ) و ( قُلْ هذِهِ سَبِيلِي - 108 / يوسف ) در اين دو آيه راه يكى است . ولى در آيهء اوّلى - سبيل - به تبليغ كننده اضافه شده است و دوّمى را به راهرو ، و سالك ، و در آيات ( قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ - 169 / آل عمران ) و ( إِلَّا سَبِيلَ الرَّشادِ - 29 / غافر ) ( لِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ - 55 / انعام ) و ( فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ - 69 / نحل ) . سبيل : به راه مستقيم و اقامه شده با دليل تعبير شده است ، مثل آيات : ( قُلْ هذِهِ سَبِيلِي - 108 / يوسف ) و ( سُبُلَ السَّلامِ - 16 / مائده ) يعنى راه بهشت . ( ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ - 91 / توبه ) و ( فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ - 41 / شورى ) ( إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ - 42 / شورى ) و ( إِلى ذِي الْعَرْشِ سَبِيلًا - 42 / اسراء ) . گفته مىشود أَسْبَلَ السِّتْرَ و الذَّيْل : دامان و پرده را رها كرد ، و آويخت . فَرَسٌ مُسْبِلُ الذَّنَب : اسبى دم آويخته . سَبَلَ المَطَرُ و أَسْبَلَ : باران فرو ريخت . باران را تا وقتى كه مىبارد و در هوا ريزش دارد - سَبَل - گويند . سَبَلَة : مخصوص سبيل مرد است كه بر لب بالاى آدمى است و به پائين آويخته