الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

17

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ - 24 / اسراء يعنى : همچون كسى كه مقهور آنهاست باش « 1 » . كه جَنَاحَ الذِّلِّ - 24 / اسراء هم خوانده شده يعنى با پدر و مادر نرمخويى كن و فرمانبرشان باش . مگر در مسائلى كه ايمانى است و بخواهند فرزندان را به شرك بكشانند كه مىگويد : وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً - 15 / لقمان يعنى : اگر خواستند تو را از خداى و حقيقت دين دور كنند مپذير امّا سخنان نيكو به آنها بگوى گفته مىشود - الذّلّ و القلّ و الذّلة و القلة : آرامش و بزرگى ، پستى و كاستى . خداى تعالى گويد : تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ - 27 / يونس يعنى پستى و زبونى بر آنها مستولى شد . وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ - 61 / بقره و سَيَنالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ ذِلَّةٌ - 152 / اعراف ذَلَّت : الدَّابةُ و هى ذَلُولٌ : آن حيوان بعد از توسنى و سركشى رام شد و ديگر سواريش سخت نيست . خداى تعالى گويد : لا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ - 71 / بقره اشاره به گاوى است كه زمين را شخم مىزند و مىافشاند در آيه مىگويد چنين گاوى نباشد اگر - ذلّ - يعنى زبون ساختن و خوار كردن نفس از ناحيهء خود انسان بر نفس سركشش باشد پسنديده است مثل آيه : أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ « 2 » - 123 / آل عمران

--> ( 1 ) اشاره‌اى تربيتى و روانى به حرمت داشتن و پاس زحمات پدر و مادر است كه فرزندان بايستى همچون پدران و مادران خود با رحمت و محبّت با آنها رفتار كنند كه گفته‌اند : هر كه كمتر شنيد حرف پدر * روزگارش زياده پند دهد هر كه را روزگار پند نداد * تيغ زهر آب داده پند دهد . ( 2 ) اشاره به يكى از آياتى است كه در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از آيندهء اسلام و مسلمين خبر مىدهد در .