( مربوط به كاروانيانى است كه حضرت يوسف ( ع ) را از چاه در آوردند ، وَ شَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَراهِمَ مَعْدُودَةٍ وَ كانُوا فِيهِ مِنَ الزَّاهِدِينَ : او را به بها اندك و درمهاى چند فروختند در حالى كه به آن بى اعتنا بودند ) . زهق : زَهَقَتْ نفْسُه : از غم و اندوه آن چيز خارج شد . خداى تعالى گويد : ( وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ « 1 » - 55 / توبه ) . زيت : زَيْت : زَيْتُون و زَيْتُونة : - مثل - شجر و شجرة . خداى تعالى گويد ( زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ - 35 / نور ) زيت عصاره و جوهر زيتون است : ( يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ - 35 / نور ) . زَاتَ طعامَه : در غذايش زيتون ريخت ، مثل سَمَنَه : در آن روغن ريخت . زَاتَ رأسَه : سرش را زيتون ماليد ، مثل - دَهَنَه به - كه در همان معنى است يعنى چرب كردن سر . ازْدَاتْ : يعنى ادَّهَنَ : روغن ماليد ( بحث تاريخى و جغرافيائى اين واژه در ذيل واژه

--> ( 1 ) آيه : ( وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ - 55 / توبه ) يعنى : جانهاشان در حالى كه كافرند از جسمشان خارج مىشود . و - زَهَقَ الْباطِلُ : باطل نابود شد و از بين رفت كه حق بيايد و بر باطل غلبه كند و پيشى گيرد كه در حقيقت باطل زايل شدنى است . زهى الشّىء : آن چيز تلف شد ، ولى - ازهاق - از باب افعال يعنى پر شدن مثل ازهقت الأنا : ظرف را پر كردم . ازهرى از قول ليث نقل مىكند كه - الزّهق - گودالى است كه حيوانات در آن مىافتند و هلاك مىشوند . ابن قتيبه از قول ابن عبّاس به روايت كلبى نقل مىكند كه در آيه : ( إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ - 55 / توبه ) خداوند به پيامبر ( ص ) مىفرمايد ( فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ إِنَّما - 55 / توبه ) . يعنى : هزاران سرمايه و تبارشان يا گروه و قبيله شاه در دنيا تو را به شگفتى نيندازد ، خداوند مىخواهد با همان‌ها در آخرت عذابشان كند . ( تهذيب اللّغه - 5 / 392 - تأويل مشكل القرآن 160 - مجمع البحرين 5 / 179 - مصباح المنير 1 / 313 ) .