الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

154

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

زمر : در آيه : ( وَ سِيقَ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ زُمَراً - 73 / زمر ) . يعنى : ( پرهيزكاران را گروه گروه به سوى بهشت روان سازند ) . زُمَر جمع - زُمْرَة - است يعنى جمع و گروه كم و از اين معنى : شاة زَمِرَة : گوسفند كم مو ، است . و - رجلٌ زَمِرٌ : مرد كم مروّت و ناجوانمرد . و - زَمَرَتِ النَّعَامَة تَزْمِرُ زَمَاراً : ( شتر مرغ به سختى رم كرد ) . و اين معنى - الزَّمر و الزَّمَّارَة - كه كنايه از خودسر و فاجر و بدكاره است ، مشتق شده . زمل : آيه : ( يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ - 1 / مزمّل ) يعنى : اى كسى كه در جامه‌ات پوشيده شده‌اى ، و به طور استعاره كنايه از كسى است كه در كارش كوتاهى و غفلت نموده كه تعريضى نسبت به اوست . الزُّمَيْل : ضعيف و ناتوان . مادر تَأَبَّطَ شرّاً ( شاعر معروف قبل از اسلام ) گفته است : ليس بزُمَّيْل شَرُوب للقَيْل « 1 » . زنم :

--> ( 1 ) تأبّط شرّا - كه اسمش جابر بن سفيان فهمى است يكى از عيّاران شب رو و شعرا پيشتاز جاهلى است نام تأبّط شرّا را مادرش بر او نهاده . روزى از منزل بيرون رفته و شمشيرش زير بغلش بود كسى احوالش را از مادرش پرسيد گفت ( لا ادرى تأبّط شرّا و خرج ) نمىدانم شرّ زير بغل داشت و خارج شد و تمام عبارت فوق همچنين است : وا ابناء وا ابن السّبيل ، * ليس بزميل شروب للغيل يضرب بالذيل كمقرب الخيل : واى بر كسى كه فرزند راه و سفر است او ضعيف نيست كه شير زن باردار خورده باشد همچون اسب اصيل بكنار صاحبش برمىآيد ( لس 11 / 311 ) .