الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
141
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
است كه سبب روئيدن مىشود ، چنان كه مىگوئى - أَنْبَتُّ كذا - در وقتى كه تو سبب رشد گياه هستى ( با آبيارى ، كود دادن و سرپرستى ) زَرْع - در اصل مصدر است كه به - مَزْرُوع - تعبير شده است - آيات : ( فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً - 27 / سجده ) و ( وَ زُرُوعٍ وَ مَقامٍ كَرِيمٍ - 26 / دخان ) و عبارت - زَرَعَ اللَّهُ وَلَدَك : تشبيهى است چنان كه مىگوئى - أَنْبَتَهُ اللَّهُ - خدا روياندش و رشدش داد . مُزْرِع : زراعتكار ، كشتكار و كشاورز . ازْدَرَعَ النَّبَاتُ : گياه بارور شد . زرق : الزُّرْقة : بعضى رنگها ميان سياه و سپيد ( رنگ كبود ) . زَرِقَتْ عينُه زُرْقَة و زَرَقَاناً : چشمش كبود شد . خداى تعالى گويد : ( زُرْقاً يَتَخافَتُونَ - 102 / طه ) يعنى : ديدگانشان كور است و نورى ندارد . و - الزُّرَّق - پرندهاى است ( باز سپيد شكارى كه كبود چشمست ) زَرَقَ الطّائرُ يَزْرِقُ و زَرَقَهُ بِالْمِزْرَاقِ : پرنده را تير زد ( مِزْرَاق : نيزهء كوتاه - قاموس اللّغه و مجمع البحرين ) . زرى : زَرَيْتُ عليه : او را عيبجويى كردم . أَزْرَيْتُ به : آهنگش نمودم ، و همچنين - ازْدَرَيْتُ - كه اصلش بر وزن - افتعلت - است . آيه : ( تَزْدَرِي أَعْيُنُكُمْ - 31 / هود ) يعنى : ديدگانتان كوچكشان شمرد . در واقع - تَزْدَرِيهِمْ أعيُنُكم - است . يعنى : آنها را چشمانتان كوچك شمردند و خوارشان شمردند .