الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
111
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
و در گفتگو واژه - رمى - كنايه از بدگويى و دشنام و تهمت است مثل آيات زير : ( وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْواجَهُمْ - 6 / نور ) و ( يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ - 4 / نور ) أَرْمَى فلان على مائة : به طور استعاره ، يعنى زيادتر از سايرين تير انداخت . خرج يَتَرَمَّى : به هدف تير انداخت و به او رسيد . رهب : الرَّهْبَة و الرُّهْب : ترس و خوف با دور انديشى و احتياط و اضطراب ، در آيات : ( لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً - 13 / حشر ) و ( جَناحَكَ مِنَ الرَّهْبِ - 32 / قصص ) كه - الرُّهْب - هم خوانده شده يعنى بيم و ترس . ( تمام آيه چنين است - لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِي صُدُورِهِمْ مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ - 13 / حشر - شما در دلهايشان از خدا پر مهابتتريد زيرا ايمان به خدا ندارند و نمىفهمند و از شما بيمناك مىشوند ) . مقاتل « 1 » مىگويد : الرَّهْب يعنى آستين ، چنان كه روزى به صحرا رفتم تا تفسير درست رهب - را از عربهاى اصيل بدانم داشتم غذا مىخوردم كه عربى گفت : گفت
--> ( 1 ) ابو الحسن بن مقاتل بن سليمان شيرازى خراسانى ، قارى و مفسّر و محدّث كه به - ابو الحسن - نيز معروف است از بزرگان علماء تفسير ، و از اصحاب امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام بوده و گفتارش در تمام تفاسير نقل شده است . شافعى مىگويد مردم در تفسير عيال مقاتل هستند . از منصور دوانيقى خليفه عبّاسى نقل شده است كه مگسى او را آزار مىرساند و نمىتوانستند دورش كنند مرتّب بر صورتش مىنشست سپس گفت ببينيد از دانشمندان چه كسى حاضر است گفتند مقاتل بن سليمان گفت او را بياوريد ، همين كه آمد پرسيد آيا مىدانى خداوند چرا مگس را خلق كرده ؟ قال نعم : ليذّل الجبابرة : گفت آرى براى اينكه ستمگران و جور پيشگان را از مگس عاجز كند سپس منصور ساكت شد . و چون در نقل احاديث جسور بود و كمتر تقيّه مىنمود مخالفينش او را متّهم مىساختند . ابن خلكان مىنويسد : مقاتل تفسير مشهورى دارد و از مجاهد و عطاء و ابو اسحاق و ضحّاك و محمّد بن مسلم زهرى حديث را اخذ كرده است . و كان من العلماء الاجلّاء - مقاتل از بزرگان علماء و دانشمندان بوده از آثارش التّفسير الكبير - الجوابات فى القرآن - متشابه القرآن - النّاسخ و المنسوخ - نوادر التّفسير وفاتش 150 هجرى قمرى است . ( وفيات الاعيان / ابن خلكان 4 / 341 ) .