احمد بن محمد ميبدى
657
خلاصه تفسير ادبى و عرفانى قرآن مجيد بفارسى از كشف الاسرار ( فارسى )
1 - اين كتاب داراى صد ميدان و هر ميدانى بطور متوسّط داراى ده منزل يا مقام است كه به صد ميدان و هزار مقام ناميده شده و در مورد آن كتاب به آيهء : أَ فَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَ اللَّهِ . . . تا . . . لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ استناد شده است . خواجه براى تأييد تقسيم اين كتاب به هزار مقام دو نكته خاطرنشان كرده ، يكى آنكه پيغمبر دربارهء منزلهاى راه حق فرموده : ميان بنده و خداوند هزار مقام است و ديگر آنكه ذو النون مصرى آن منزلها را هزار علم خوانده و شيخ جنيد هزار كاخ ناميده و ابو بكر كتانى نيز هزار مقام گفته و استناد به همان آيه شده است . 2 - در تدريس و تعليم صد ميدان به شاگردان خود ، به آيه : إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ استناد شده . 3 - براى هر مقام در ميدانها به آيهء : ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ استناد شده . 3 - در ميدان اول كه مقام توبه است به آيهء : تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ و آيهء : وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ استناد شده . 4 - در ميدان دوّم كه مقام مروّت است به آيهء : كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ استناد شده . 5 - در ميدان سوّم كه مقام انابت است به آيهء : وَ اتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنابَ و آيهء : وَ ما يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَنْ يُنِيبُ و آيهء : أَوَّاهٌ مُنِيبٌ و چندين آيهء ديگر مربوط به آن استناد شده . 6 - در ميدان چهارم كه مقام فتوّت است به آيهء : إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ استناد شده . 7 - در ميدان پنجم كه مقام ارادت است به آيهء : مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيا و مَنْ كانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ و مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ استناد شده . 8 - در ميدان ششم كه مقام قصد است به آيهء : مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ استناد شده . 9 - در ميدان هفتم كه مقام صبر است به آيهء : أَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ و آيهء : وَ صابِرُوا . و آيهء : وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ استناد شده . 10 - و در ميدان هشتم كه مقام جهاد است به آيهء : وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ استناد شده . 11 - در ميدان نهم كه مقام رياضت است به آيهء : فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا استناد شده . 12 - در ميدان دهم كه مقام تهذيب است به آيهء : قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً استناد شده است . ما در اينجا به ذكر ده مقام از ده ميدان اكتفا كرديم و براى بقيهء مقامها و نود ميدان ديگر ، خوانندگان گرامى را به اصل كتاب صد ميدان و به اين كتاب ( خلاصهء تفسير بىنظير او ) حوالت مىدهيم كه براى اثبات و شرح و بيان همهء آن مقامها به آيات قرآن مجيد استناد شده است . 3 - تفسير ادبى و عرفانى قرآن مجيد اين تفسير كه مجموعه و نمونه كامل آن دو كتاب است به همان سبك عرفانى است و امام احمد ميبدى فرزند ابو سعيد احمد بن محمد بن محمود در شرح و تفصيل اين تفسير در مقدمه مىنويسد : « كتاب فريد عصر و وحيد دهر شيخ الاسلام ابو اسماعيل عبد اللّه انصارى در تفسير قرآن مجيد