سورهء - 103 - عصر - 3 - آيه - مكى - جزو 30 تفسير لفظى [ آيات 1 الى آخر ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . بنام خداوند فراخ بخشايندهء مهربان . 1 - وَ الْعَصْرِ . به گيتى ، به هنگام ، به شبانروزى سوگند « 1 » - * - 2 - إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ . كه اين آدمى در زيان و در كاست است ! - * - 3 - إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ . مگر كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى نيك كردند و يكدگر را به حق و راستى و شكيبائى سفارش ( توصيه ) كردند . تفسير ادبى و عرفانى سوره 103 آيه 0 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ، از گفته‌هاى علماء دين است كه : هرچه اندر كتابهاى ربّانى و صحيفه‌هاى سبحانى ، از اوراق آدم و صحيفه‌هاى شيث و ادريس و ابراهيم و زبور داود و تورات موسى و انجيل عيسى نوشته شده ، بيان و نشان آن قرآن كريم و فرقان عظيم است . نيز گفته‌اند : آنچه در قرآن مجيد است در سورهء فاتحه است و آنچه در سورهء فاتحه است در ( بسم الله الرحمن الرحيم ) است و آنچه در اين چهار كلمه است در حروف ( بسم الله ) است و هرچه در آن حروف است در ( باء ) بسم الله است و آنچه در ( باء ) است در نقطهء ( باء ) است بر مثال ذرّه اينك نشان قدرت در ذره ببين : لطيفه : نظم قرآن بر مثال عرش آمد و نقطهء ( باء ) بر مثال ذرّه ! اكنون در صورتها و سوره‌ها نظر كن عظمت قرآن و عرش ببين نشان قدرت در ذرّه و در نقطه ببين ! و در برابر قدرت خداوند چيزى را بزرگ مدان و در برابر حكمت او همه چيز را كوچك و خرد بدان ! آن ذرّه كه در نقاب است نور آفتاب آن را عيان كند و آن عرش كه در حجاب است نور قرآن آن را بيان كند . « 2 » سوره 103 آيه 2 - 1 1 - وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ . آيه . حق‌تعالى قسم ياد مىكند به روزگار ، كه محل عبرت ناظران است و اثر قدرت قادران و يا به عصر معين آخر وقت روز و يا به نماز عصر سوگند كه آدمى در كاست و در زيان است ! خراب عمر و مفلس روزگار و حيران ، هرروزى كه بر او به غفلت مىگذرد ، جزئى از اجزاء عمر او مىكاهد و به روز آخر نزديك مىكند ! دريغا ، آدمى مىپندارد كه روزانه عمر همى زياد مىشود ! و به نقد عصيان مىورزد ، و طاعت را به فردا مىافكند درصورتىكه از عمر او همه‌روزه كم مىشود و بر سنّ او مىافزايد ! گفتى : بكنم كار تو ، در فردا * وان كو ، كه تو را ضمان كند تا فردا ؟ رسول خدا كه مهتر خلق و بهترين مردم بود و برگزيده حق ، مكرّر مىفرمود : هيچ بامداد برنخاستم كه شبانگاه آن را چشم داشتم ! و هيچ شب نخفتم كه بامداد منتظر آن باشم ! و هيچ لقمه‌اى در دهان نگذاشتم كه گمان بردم پيش از مرگ از خوردن آن فارغ شوم ! و در دعا بسيار مىفرمود : خدايا ، تو ما را زندگى ده در حلاوت طاعت

--> ( 1 ) - نوشته‌اند اين سوره دربارهء دو نفر كافر نازل شده ( بدليل آنكه مؤمنان را استثنا كرده ) و آن دو نفر عمر خود را در راه تلف كردن مال و بيهوده گذراندن روزگار صرف كردند ! و برخى مفسران خسران را در پيرى و نقص قوه‌ها و برگشت به حال ناتوانى دانسته‌اند ! ( 2 ) - اهميت و قدرت ( ذرّه ) امروز كه ( اتم ) كشف شده معلوم مىشود !