و از من چاره نيست ، بندگى كن كه بنده را حيلتى به از بندگى نيست ، بار بندگى گران است و راه بندگى دشوار ، چون مىدانى كه نهندهء اين بار كيست ؟ و تعبيهء آن در اين راه چيست ؟ پس شكيبائى كن و هيچ منال . پير طريقت گفت : الهى ، گاه گويم كه در اختيار ديوم ، از بس پوشش ( تاريكى ) بينم ! باز ناگاه نورى تابد كه جملهء بشريّت در جنب آن ناپديد بود ، الها ، چون عين هنوز منتظر عيان است اين بلاى دل چيست ؟ چون اين راه همه بلا است پس چندين لذّت چيست ؟ خدايا ، گاه از تو مىگفتم و گاه از تو مىنيوشيدم ( مىشنيدم و گوش مىكردم ) ، ميان جرم خود و لطف تو مىانديشيدم ، كشيدم آنچه كشيدم ، همه نوش گشت چون آواى تو شنيدم ! سوره 19 آيه 66 66 - وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ . آيه . خداوند در اين آيت ، شكايت از بيگانگان ، با دوستان مىكند كه آنان رستاخيز و بعثت خلق را مستبعد مىدانند و منكرند . فرزند آدم مرا دروغ زن گرفت و نرسد او را و نه سزد مرا كه دروغ زن گيرد ، و همىگويد : چنان كه از نخست مرا بيافريد باز مرا پس از مرگ نيافريند ! . نه چنان است كه او مىگويد : زيرا من همان قادرم كه در اول بودم ، چون ابتدا نبود و من او را بيافريدم ، پس از آنكه نيست شد در آخر باز آفرينم . سوره 19 آيه 68 68 - فَوَ رَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَ الشَّياطِينَ آيه . سوگند در قرآن بر سه قسم است : يكى - سوگند به ذات بارىتعالى ، دوّم - سوگند به صفات او ، سوّم - سوگند به افعال او ، در اين آيت ، سوگند به ذات خداوندى است كه كافران را روز رستاخيز با ديوان برانگيزاند . سوگند به صفات آنست كه قرآن و به عزّت خود سوگند ياد كند ، سوگند به افعال آنست كه به كوه و دريا و بادها سوگند ياد كند كه همه در قرآن كريم در جاى خود ياد شده است . سوره 19 آيه 71 71 - وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها . آيه . ورود بر دو گونه است : ورود ادب و تهذيب ، ورود غضب و تعذيب ، ورود اوّل مؤمنان راست ، و ورود دوّم كافران راست ، مؤمن به گناه آلوده گشته از آنكه دنيا سراى پرغبار است و چركيها و پليديهاى گناه و معصيت بر او نشسته ، ازاين‌رو از دوزخ براى او گرمابه‌اى ساختند تا از چركيها و آلودگيها پاك و پاكيزه شود ، آنگاه به سر منزل كرامت و سعادت رسد . چنان كه آب و گل خام كه درهم كنند بىارزش بود و چون از آتش بگذشت ، ارزش پيدا كند . لطيفه - گفته‌اند : حكمت ربّانى به آوردن مؤمنان در آتش آنست ، تا جودت عنصر و پاكى ذات و قوّت حال آنان را به مشركان نمايد كه جوهر اصلى را آتش تباه نكند ، بلكه روشن‌تر و افروخته‌تر گرداند ، چون زر خالص كه اگر در آتش نهى آن را تباه نكند بلكه درخشان‌تر گردد . سوره 19 آيه 85 85 - يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمنِ وَفْداً . آيه . گويند عارفى بزرگوار در حال نزع بود ، درويشى پيش او ايستاده و دعا مىكرد و مىگفت : بار خدايا بر وى رحمت كن و بهشت او را كرامت فرما . عارف در او نگريست و بانگى بر وى زد كه اى غافل سى سال است تا بهشت با حور و قصور جلوه مىكنند و من توجه نداشته و اكنون كه به سر مشرب حقيقت مىرسم ، تو زحمت آورده و مرا بهشت و رحمت مىخواهى ! اى جوانمرد : اين حديث در حوصلهء هركسى نگنجد ، اين جوانمردانى را رسد كه در سر اوقات مطالعات و در مقام كرامات ، عين طلبند ، چنان كه : زمانى در حلّهء مجاهدت ، گاهى در گوشوارهء مشاهدت ، گاهى در سكر شكر ، و گاهى در صحو محو ، هم نيست و هم هست ، هم هشيار و هم مست ! دلهاشان حريق ناز غيرت ، و جانهاشان غريق درياى حيرت ، ساكنان پوينده ، خاموشان گوينده ! فردا كه خلق را به حضرت صاحب جلال برند ، هركسى را مركبى باشد ، يكى را نجيب طاعت ، يكى را براق همّت . و ايشان را در قبضهء عزّت احديّت آرند . سوره 19 آيه 96 96 - إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ . آيه . خداوند دوست نيكوكاران است و آنان هم دوست خدايند .