139 - قُلْ أَ تُحَاجُّونَنا فِي اللَّهِ . . . : اى پيغمبر ، اى فرستادهء ما ، اى سفير درگاه ما ، به آنها بگو چه دشمنى با ما كنيد و چه پيكار كنيد با ما دربارهء خدا ؟ او خداوند ما و شما است ، خداوندى او همه را لازم ، اقرار به يگانگى او بر همه واجب ، اين چه سود دارد كه چون نشان بندگى بر خود نبينيد و رقم اخلاص بر خود نيابيد دربارهء خدا احتجاج كنيد ، خود ندانيد كه عود چون در مجمر نهند ، تا آتش در آن نزنند بوى خوش ندهد ، به زبان گفتيد : خداى ما ، ولى بايد آتش اخلاص در آن زنيد تا بوى توحيد بيرون دهد . اى مهتر كائنات منّت ما بر خود فراموش مكن و بگو ما پاك‌راهانيم و پاك‌دلان ، بيزار از انباز و از انبازگيران ! بدان كه جمله شريعت سه چيز است : ( 1 ) اقرار به توحيد معبود ، ( 2 ) عمل كردن از بهر او ( 3 ) اخلاص به او ، به آنان بگو اگر در اقرار و عمل با ما شريك هستيد ، در اخلاص با ما شركت نداريد زيرا بناى دين بر اخلاص است ، و رستگارى در آن ، روش اخلاص در كارها همچون روش رنگ است در گوهر ، چنان كه گوهر بىرنگ و كسوت ، سنگى است بىارزش و عمل بىاخلاص جان‌كندنى است بىثواب ، خداوند از بندگان خود از دين اخلاص خواسته و گوهر اخلاص جز در صدف دل ننهاده‌اند . كسى بر عارفى وارد شد و روز جمعه پيش از نماز جماعت بود ، ناگاه در خانهء او مارى ديد وحشت‌زده شد عارف گفت : درآى و نترس ، كسى كه در روى زمين از چيزى ترس داشته باشد هنوز به حقيقت ايمان نرسيده است پس از آن پرسيد براى نماز جمعه به مسجد رفته‌اى ؟ گفت نه ، مسافت تا مسجد زياد است و يك شب و يك روز بايد راه پيمود تا به آنجا رسيد - آن مرد گويد عارف دست مرا گرفته طولى نكشيد كه به مسجد رسيديم و نماز جمعه گزارديم آنگاه از مسجد بيرون آمديم و آن عارف پيوسته مردم را كه از مسجد بيرون مىآمدند مىنگريست و گفت : اهل لا إله الّا اللّه بسيارند ولى مخلصان اندكند ! [ آيه 143 ] ( تفسير لفظى ) 143 - وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ . همچنين شما را گروهى بهينه برگزيديم تا پيغمبران را گواه باشيد و رسول خدا هم بر شما گواه باشد و ما قبلهء نخست كه تو بر آن بودى تغيير نداديم جز براى آنكه بدانيم چه كسانى از پيغمبر خدا پيروى مىكنند ؟ هرچند از قبله‌اى به قبله گشتن كارى بس گران و بزرگ است ! جز بر كسانى كه خداوند آنان را هدايت بر راه راست كرده . و هرگز ايمان شما را تباه نخواهد كرد ، چه كه خداوند به مردمان مهربان و بخشاينده است . ( تفسير ادبى و عرفانى ) 143 - وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً . . . : خداوند حكيم ، پادشاه عليم كه حدوث كائنات به قدرت اوست ، وجود حادثات به عزّت و اظهار او است ، قوام زمين و آسمان به داشت او است ، جهان را بيافريد و از ميان آفريده‌ها جانوران را برگزيد و از ميان آنها آدميان و از ميان آنها مؤمنان و از ميان آنها پيغمبران و از ميان آنها محمّد مصطفى را برگزيد و امت وى را بر امتهاى پيشين برگزيد . اين شرفها و اين كرامتها كه حضرت عزّت احمد را داد نه از