52 - هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ . آيه . اين آيت از جوامع قرآن است كه مصطفى گفت : به من جامعه‌هاى كلمات داده شده ، و در قرآن از اين‌گونه بسيار است ، هر آيتى از آن به جاى كتابى است كه اگر از آسمان براى امّت جز اين نيامدى ، ايشان را در آن غنا وافى بودى و در دين ايشان تمام بودى ، نبينى در يك آيت كه چگونه در آن همه‌گونه دانشها و ركنهاى دين و وجوه شريعت و حكمت و درهاى حقيقت در آن جمع كرده ! هم قرآن را مدح است و هم شريعت را ، هم وعظ را پيغام است و هم تهنيت را ، هم رحمت را بسط است و هم حجّت را . اين آيت ستايش قرآن است و تصديق قصّهء آن ، و برداشت قدرت آن و تعظيم منّت بدان ، و جهانيان را تهنيت بدان ، و باز نمودن اين نكته است كه از مردم در آن چيزى نيست ، بلكه بلاغ است كه به مردمان رسيده ، كلامى پاك و پيغامى درست از خداى جهان كه با آن خلق را انذار دهند و در اين انذار باز الزام حجّت به دشمنان است و بناى همهء تهديدها است كه در قرآن است و پايهء همه حدّها و همهء نهى منكرها كه بر مؤمنان واجب است و اينكه بايد بدانند كه خدا خداى يكتا و يگانه و بىهمتا است . و اين باز خود دليل است بر اينكه ايمان سمعى است كه توحيد را در بلاغ بست ، و بلاغ هم سمعى است ، چه كه پيغام شنيدنى است . از اينجا گفتند كه دين اسلام سمعى است كه ايمان را شنيدن مايه است ، و عقل آن را پيرايه است . نكتهء مهم آنكه در هر آيت از قرآن كه : در آن ذكر نامى از نامهاى خدا يا صفتى از صفتهاى او است ، يا اشارتى فرا ذات وى يا كلمه‌اى از مدح او و هرچه در عالم پيدا است از آيات و روايات قدرت او ، و صنايع و عجايب فطرت او ، آنها همه در زير اين كلمهء ( توحيد ) است ، پس اين كلمه خزينه‌ايست از علم و قاعده‌ايست از اصول دين تا اينكه فرمود : . . . وَ لِيَذَّكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ . آيه . تا عاقلان پند گيرند و زيرك‌دلان يادگار ستانند ، كه خردمندان و هشياران و زيرك‌دلان را نزد خداوند مقدار است . و نازيركان بر آفريدگار خوار ، چه كه از خداوند كسى پند پذيرد كه دل با او دارد ، و از او شرم دارد و به خدا كسى گرود كه نياز خود به او داند و مهر خود را بر او نهد كه وى را شناسد و او را پيش چشم خويش دارد . ( سورهء - 14 - حجر - ( مكّى ) 99 آيه ) [ آيات 20 - 1 ] ( تفسير لفظى ) جزو چهاردهم : بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . ( بنام خداوند بخشندهء مهربان ) . 1 - الر ، تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَ قُرْآنٍ مُبِينٍ . اين كلمه‌ها و حرفها ، آيت‌هاى كتاب و قرآن پيداكننده و بازنماينده است . 2 - رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ . چه‌بسا كسانى كه كافر شدند ، دوست دارند كه مسلمان باشند . 3 - ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ . بگذار ايشان را بخورند و كامرانى كنند و درازى آرزو ، آنان را مشغول دارد ، پس به زودى خواهند دانا و آگاه شد ! 4 - وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ . ما مردم هيچ شهرى را هلاك نكرديم مگر آنكه حكمى و تقديرى از جانب ما بود كه هلاكت و مدّت مهلت در آن كتاب دانسته شده است . 5 - ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ . هيچ ملّتى بر مرگ خويش پيش نگيرد و نه پس بازماند از مرگ حتمى . 6 - وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ . كافران گفتند : اى آن كسى كه پيغام و يادآورى بر او فروفرستادند ، همانا تو ديوانه‌اى !