احمد بن محمد ميبدى
376
خلاصه تفسير ادبى و عرفانى قرآن مجيد بفارسى از كشف الاسرار ( فارسى )
قوم را مىفرمايد : از آن فتنه بپرهيزيد كه بعد از آنكه شما به آن رسيديد ، پيروان و پروردگان شما هم بىگناه به عقوبت رسند ! و اينچنان باشد كه چون پيروان طريقت در راه راست روند و در اوراد و اوقات خويش بكوشند و ضايع نكنند و در بزرگ داشت شريعت فترت نيارند ، و شفقت از مريدان باز نگيرند ، آن مريدان و پيروان در سايهء ايشان و بركت همّتشان زندگانى كنند و از فتنهها دل آسوده باشند . ليكن چون مهتران و پيران به دنيا گرايند و در حظوظ نفس بكوشند ، و در ذكر خدا فترت آرند ، آن بركات از آنان منقطع گردد و آن فراغ به شغل بدل شود ، در آن حال فتنه به ايشان تعدّى كند و از سر وقت و ورد و ذكر خود بيفتند و سبب آنست كه تا نفس بنده در طاعت است دل در صفاوت است و سر در مشاهدت ! ولى چون نفس در زلّت افتد فتنهء وى تعدّى كند و سر از مشاهده در حجب افتد . 27 - لا تَخُونُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ وَ تَخُونُوا أَماناتِكُمْ . آيه . خيانت به خداوند در پنهان داشتن محبّت دنيا و محبّت رياست ( جاهطلبى ) است و خيانت به رسول خدا نماياندن آنچه در دل نيست و ظاهرسازى در آداب شريعت و ترك سنتها و سستى در انجام وظايف است و خيانت در امانت و نادرستى در معاملات و در اخلاق و در معاشرت با مؤمنان و ترك پند و اندرز به آنان است ! 29 - إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً . آيه . مؤمنان را مىگويد : اگر به راه تقوى مىرويد ( و به همه حال تقوى پناه خويش گيريد ) شما را از علم و الهام ، فرقانى دهد كه با او حق را از باطل جدا كنيد و راست راهى و گمراهى را از هم بشناسيد . شما كه به علم تمام عالمانيد ، و شما كه به الهام درست عارفانيد بدانيد كه فرقان مرد عالم ادلّهء شرع است و برهانى است روشن در سايهء بذل مجهود كسب بندگى ! و فرقان عارف نورى است غيبى و آئينهايست روشن به موهبت الهى و الهام ربّانى . در اين آيت رمزى است كه مىگويد : اى شما كه اصل درخت ايمان گشتيد ، اگر آن را به تقوى پرورش دهيد سه ثمره بيرون دهد : يكى فرقان كه فرمود ( يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً ) ديگرى تكفير ( محو گناه ) كه فرمود ( وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ ) سوّم مغفرت كه فرمود ( وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ) و بدان كه فرقان تعريف است و تكفير تخفيف است و مغفرت تشريف ، تعريف بهجا و بسزا و تخفيف نيكو و تشريف تمام . 30 - وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا . آيه . و آنان مكر تلبيس ساختند و خداوند مكر هلاكت بر ايشان گماشت ، مكر در راه اهل خصوص آيد چون بر طاعت خود نگرند و آن را بزرگ دانند ، لكن استدراج ( بتدريج كيفر ديدن ) عامّهء خلق را گيرد هنگامى كه نعمت دنيا به آنها روى نهد و تكيه بر آن كنند . پير طريقت گويد : اى عالمان ، اى عابدان ، زينهار كه به علم و عبادت خوش مغرور شويد كه ابليس را علم و عبادت بود و ديد آنچه ديد ! اى دنياداران ، اى خواجگان ، به دنيا غرّه مشويد و تكيه بر آن مكنيد كه قارون از اين دنيا بسى گرد كرد و رسيد به آنچه رسيد ! مصطفى به على ( ع ) فرمود : يا على ، اگر بينى مردم به فضائل مشغولند تو به فرائض مشغول شو ، اگر بينى مردم به طلب دنيا مشغولند تو به طلب عقبى مشغول باش ، اگر بينى مردم به راضى كردن خلق مشغولند تو به راضى كردن حق مشغول شو ، اگر بينى مردم به جيفهء دنيا مشغولند تو به عمارت قلب مشغول باش ! و چون بينى مردم به عيبجوئى يكدگر مشغولند تو به عيبجوئى نفس خويش مشغول باش !