201 - إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ . آيه . چون توفيق در راه مرد آيد ، كيد شيطان در او اثر نكند . گويند در صدر اسلام جوانى از نماز خفتن ، بازگشته در راه به زنى برخورد كه خود را بر او عرضه كرد و او را در فتنه افكند و رفت ، جوان دنبال زن مىرفت تا به در سراى او رسيد ، ساعتى توقف كرد اين آيت ( إِذا مَسَّهُمْ . . . ) فرا زبان وى آمد ، چون اين آيت برخواند بيفتاد و بىهوش شد ، آن زن در وى نگريست او را بدان حال ديد ، دلتنگ شد ، كنيزك خود را برخواند و هر دو او را برگرفتند و به در سراى او بردند و او را بخوابانيدند و خود بازگشتند اين جوان پدر پيرى داشت از سراى بيرون آمد او را چنان ديد ! او را برگرفت و در خانه برد ، چون به هوش بازآمد از حال وى پرسيد گفت : پدر مپرس كه مرا چه حال افتاد ؟ آنگاه قصّه درگرفت چون به اينجا رسيد كه آن آيت برخواند ، شهقه‌اى زد و در آن حال از جهان بيرون شد ! 204 - وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا . آيه . سماع حقيقت ، استماع قرآن است و سماع روزگار ، مرد را پيش از آن زندگانى دهد كه روح به قالب دهد ، سماع چشمه‌اى است كه از ميان دل برجوشد ، و تربيت او عين صدق است ، و صدق براى سماع چنان است كه شعاع براى آفتاب ! و تا تاريكيهاى بشريّت از پيش دل او برنخيزد حقيقت آفتاب سماع بر صحراى سينهء مرد تجلّى نكند . لطيفه : سماع دو قسم است : سماع عوام ، سماع خواص ، حظّ عوام از سماع صوت است و نغمهء آن ، و حظّ خواصّ از سماع لطيفه‌اى است ميان صوت و معنى و اشارت آن ، عوام به گوش سر و آلت تميز و حركت طباع سماع كنند تا از غم برهند و از شغل بياسايند ، و خواص به نفسى مرده ، و دل تشنه ، و نفسى سوخته سماع كنند ، لاجرم ايشان را نسيم انسى بار آورد و يادگار ازلى و شاهد جاودانى نصيب آنان گردد ! 205 - وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ . آيه . يادكنندگان خدا سه مردند : يكى به زبان ياد كند درحالىكه دل از آن بىخبر ! يكى به زبان و دل هر دو ياد كند اما كارش بر خطر ! يكى به زبان خاموش ، و دل در او مستغرق ، در اين معنى : پير طريقت گفت : خدايا چه ياد كنم كه خود همه يادم ، من خرمن نشان خود همه را فرا باد نهادم ، اى يادگار جانها و يادداشتهء دلها و يادكردهء زبانها ، به فضل خود ما را ياد كن و به ياد لطيفى ما را شاد كن . آمين . ( سورهء - 8 - انفال - ( مدنى ) 75 آيه ) [ آيات 8 - 1 ] ( تفسير لفظى ) بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - ( شرح آن در سورهء فاتحه به تفصيل گذشت ) بنام خداوند بخشندهء مهربان . 1 - يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ . تو را از غنيمتها مىپرسند ، بگو غنيمتها كه از دشمن گرفته مىشود خداى و رسول را است ، پس شما بپرهيزيد و با يكدگر به آشتى زيست كنيد و خدا و رسول را فرمان بريد اگر گرويدگانيد . 2 - إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ . همانا گرويدگان كسانى هستند كه چون خدا را بر ايشان ياد كنند ، از عظمت و انتقام او دلها بترسد ( و به لرزه افتد ) و چون سخنان حق را بر ايشان بخوانند ، بر ايمان آنان افزوده شود و به خداى خويش توكّل كنند .