چون ديد ماهيان زمستان كه در سفر * نوروز مه بماند قريب مهى چهار ( ديوان منوچهرى ، ص 30 ) در ترجمهء تفسير طبرى ، ماهان ( 1255 ) جمع « ماه » آمده است و نيز در همين متن ماهگانها ( ص 600 ) آمده است . در كشف الاسرار نيز آمده است : « لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ ، آن شب قدر به است از هزار ماهگان [ كه در آن شب نيست « 1 » ] » . به هرروى اگر اين واژه را جمع بدانيم در صورت مفرد به كار رفته است . در ترجمهء تفسير طبرى آمده : « چون بگذرد ماهگانهاء حرام ، بكشيد كافران را هركجا بيابيد » ( ترجمهء تفسير طبرى ، ص 600 ) و همچنين نگاه كنيد به : ص 1886 . تنها شاهدى كه براى اين طرز استعمال ديده شد اينست ( از تاريخ سيستان ) : « ديگر ، سى روز مايگان بخشيده بود هرروز كارى را و غلامى را سى چوبه تير داده بود و دو جعبه كه به سر ماه هرروز يكى تير از اين جعبه برگير و فرادست من ده « 2 » » ( تاريخ سيستان ، ص 267 ) . ( 50 ) ص 66 ، س 18 نفىكردن : دوركردن از شهر و ديار خود ( فرهنگ معين ) ، تبعيد كردن . در ترجمهء تاريخ طبرى چنين آمده : « و از آن هفت تن كى ايشان را از كوفه نفى كرده بود » ص 108 و جايى ديگر آمده است : « و از پس هشام كى وليد او را نفى كرده به عمان بود » ( ص 450 ) . ( 51 ) ص 67 ، س 17 آبدست : وضو . اين شاهد از ترجمهء سواد الاعظم است « 3 » : « آبدست از شرايط ايمانست و مسواك‌كردن از شرايط آب‌دست » ( ص 208 ) . مؤلف زين الاخبار چنين آورده است : « مسلمانان به نماز و آبدست مشغول گشتند » ( ص 182 ، س 8 ) .

--> ( 1 ) . ظاهرا چنين بايد باشد : [ كه در آن ، آن شب نيست ] يا [ كه در آن ، شب قدر نيست ] . ( 2 ) . مرحوم ملك الشعراء بهار در توضيح اين كلمه نوشته‌اند : « روز مايگان در لغت و اشعار ديده نشد ليكن معلومست كه مراد از روزمايگان روزشمار است ، چه گويد « سى روز مايگان بخشيده بود ( يعنى تقسيم كرده ) هرروز كارى را » - و مايگان با اين معنى كه گفتيم تطبيق دارد زيرا در لغت پهلوى ( ماديكان ) با كاف عربى - به معنى شمار و حساب آمده مانند ماديكان شترنگ و غيره - منتها در اينجا دال به ياء بدل شده و ياء اول بكسره تبديل يافته است . و نيز اين لغت را جمع ( روز ماه ) و به معنى تقويم و تاريخ روز و ماه هم مىتوان گرفت كه آن را مطابق قواعد زبان فارسى با الف و نون جمع بسته‌اند » . اين توضيح غريب و دور از ذهن است و درست نمىنمايد بهتر است مايگان را معادل ماه يا جمع آن دانست . ( 3 ) . اين تركيب در اين كتاب به صورت « آبدس » نيز آمده است نگاه كنيد به : ص 153 .