عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

287

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

حسنة اوجههم . شاعر گفته است : [ از بحر رمل ] 815 و شباب حسن أوجههم * من أياد بن نزار بن معدّ و امّا توضيح گفتار خدا در سورة القارعه يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَراشِ الْمَبْثُوثِ « 5 » : فراش چيزى ( حشره‌اى ) است همانند پشه‌هاى ريز ؛ كه آنها را مىبينى اطراف آتش هجوم مىبرند ، و يكى پس از ديگرى در آن سقوط مىكنند . اين تشبيه مانند تشبيه اول است ، و در مثل چنان تشبيهى است كه ابو كبير هذلى « 6 » مىگويد : - امّا از كجا و چگونه او را ممكن است چنين اختصارى ، و بيان چنان كثرتى در چنين لفظ موجز - شعر او را اسدى برايم قرائت كرد : [ از بحر كامل ] 816 لا يجفلون عن المصاف و لور رأوا * أولى الوعاوع كالغطاط المقبل « 7 » شاعر مىگويد : « هنگامى كه دشمنانشان را مىبينند ، همانند « غطاط » هنگامى كه پرواز مىكند بر ايشان حمله‌ور مىشوند ، و « غطاط » پرنده‌اى چون « قطا » است . امرؤ القيس سروده ، و سخن از اسب به ميان آورده است : [ از بحر سريع ] 817 فهنّ أرسال كمثل الدبى * او كقطا كاظمة النّاهل « 8 » و اياس بن قبيصة طائى « 9 » سروده ، و از دسته‌اى لشكر سخن گفته است : [ از بحر طويل ]

--> ( 5 ) - سورة القارعه ( 101 ) آيهء 4 . ( 6 ) - او عامر بن الحليس ، شاعرى از عصر جاهليّت است ، و برخى گفته‌اند وى شاعرى جاهلى - اسلامى است ، و برخى از ايشان وى را از اصحاب نام برده‌اند . ( الشعر و الشعراء ، ص 561 ، و خزانة الادب ، ج 2 ، ص 266 ، و ديوان الهذليّين ، ج 2 ، ص 88 ، و شرح ديوان الحماسة ، ج 1 ، ص 84 ) ( 7 ) - ديوان الهذليّين ، ج 2 ، ص 88 . ( 8 ) - ديوان امرئ القيس ، ص 121 ، 257 . ( 9 ) - وى از سوى كسرى كارگزار عين التّمر و توابع آن از سرزمين حيره بود . ( الاغانى ، ج 20 ، ص 137 - 138 و التنبيه و الاشراف ، ج 1 ، ص 209 )