عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
211
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
ديگر ( از منزلهاى ماه ) زبانى العقرب است ، و آن دو شاخ برج عقرب مىباشد ، و آن عبارت از دو ستارهاى است كه فاصله ميان آن دو به اندازه يك كمان است ، و باران آن راى با وزش بادهاى تند شمالى وصف مىكنند ، و آن بادى است كه در تابستان گرم است ، سجعپرداز عرب گفته است : « إذا طلعت الزّبانى أحدثت لكلّ ذى عيال شانا و لكلّ ذى ماشية هوانا ، و قالوا : كان و كانا فاجمع لأهلك و لا توانى » « 74 » و ( لكلّ ذى ماشية هوانا ) يعنى دامدار در جست و جوى صلاح ، دام خويشتن راى به كار گرفت ، و سخن و كلام بسيار شد ، و طلوع زبانى آخرين شب ماه تشرين الاول است . ديگر ( از منزلهاى ماه ) إكليل است ، و آن رأس العقرب و عبارت از سه ستاره نورانى صف بستهاى است كه به صورت افقى ظاهر مىشود ، سجعپرداز عرب گفته است : « اذا طلع الإكليل هاجت الفحول و شمرت الذيول و تخوّفت السّيول » « 75 » و طلوع آن سيزده شب گذشته از تشرين الآخر است . ديگر ( از منزلهاى ماه ) قلب است ، و آن ستاره سرخ واقع در پشت ستاره « إكليل » است ، و ميان دو ستارهاى قرار دارد كه به آنها « نياط » « 76 » گفته مىشود ، سجعپرداز عرب گفته است : « اذا طلع القلب جاء الشّتاء كالكلب و صار أهل البوادى في كرب و لم يمكن الفحل إلّا ذات ترب » « 77 » ذات ترب يعنى : چربىدار و چاق ، زيرا حيوان فربه از حيوان لاغر در برابر سرما مقاومتر است . بنابراين بر حيوان لاغر در ميان حيوانات ، شبق يافته ، پيشى مىجويد . و باران آن ستاره پسنديده نيست ، و مسافرت راى هنگام نزول ماه در آن منزل ، ناپسند مىشمارند ، و طلوع آن بيست و
--> ( 74 ) - همان مرجع و همان صفحه . ( 75 ) - المخصّص ، ج 9 ، ص 16 ملاحظه شود . ( 76 ) - نياط : دو ستاره از سه كوكب « قلب العقرب » است ، و نياط به معناى رگى است كه دل به آن آويخته است . ( فرهنگ اصطلاحات نجومى ، ص 518 ) . - م . ( 77 ) - المخصّص ، ج 9 ، ص 16 .