ابن ناقيا اهل محلّه « الحريم الطّاهرى » است ، و آن محلّه‌اى در بغداد و منسوب به طاهر بن الحسين است ، وى ساكن خيابان دار الرّقيق از سوى « درب العوج » « 22 » بوده است ، و در الجواهر المضيّه [ آمده است ] : وى اهل خيابان « دار الرّقيق » بوده ، و آن در محلّه « الحريم الطّاهرى » واقع است . « 23 » ابن ناقيا اديب شاعر و لغوى است . وى مردى فاضل ، و صاحب فنّ بيان در نظم و نثر و ادب ، و نگارش مقامات ، و داراى تأليفاتى در ادب « 24 » بوده است . او چنان كه عماد اصفهانى مىگويد : « از شاعران حكومت قائميه و حكومت مقتدريّه « 25 » ، و از اهل محلّه ( الحريم الطّاهرى ) در بغداد است ، وى شاعرى نغزآفرين و فاضلى سودمند است ، و افزون بر نظم جالب و نثر عالى وى موجود نيست ، و او را مقامات ادبى معروفى ميان اهل ادب است ، و شعرش لطيف و اسلوبش سالم است « 26 » . مقام دانش وى از آثارش ، مانند كتاب مقامات او ، و كتاب الجمان فى تشبيهات القرآن آشكار مىشود . و هركس در اين دو كتاب و به ويژه كتاب اخير نظر كند ، به خوبى متوجّه مىشود كه وى اطّلاعات گسترده‌اى داشته ، و داراى معلوماتى با گرايشهاى متنوع و شكلهاى متعدّد بوده است ، و از روايتهايى كه در كتاب الجمان بيان داشته ، روشن مىشود كه وى نخست نزد پدرش كه راوى شعر و ناقل اخبار بوده به تحصيل پرداخت . وى در موارد بسيارى مىگويد : « حدّثنى ابى ( : پدرم برايم حديث كرد ) » يا « انشدنى ابى ( : پدرم برايم قرائت كرد ) » ، و تعبيرهاى ديگرى كه آشكارا دلالت دارد بر اين كه پدرش را بهره‌اى در دانش و ادب بوده است .

--> ( 22 ) - انباه الرّواة ، ج 2 ، ص 156 . ( 23 ) - الجواهر المضيّة ، ج 1 ، ص 283 . ( 24 ) - انباه الرّواة ، ج 2 ، ص 133 . ( 25 ) - براى توضيح قائميّه و مقتدريّه رك : همين ترجمه پاورقى ص 21 . - م . ( 26 ) - خريدة القصر ، ج 3 ( نسخه خطّى المجمع العلمىّ العراقى ) .