عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
127
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
- پس از آن كه اعرابى وى را مدح گفت و او پاداشش نداد - قرائت كرد : [ از بحر طويل ] 258 لكلّ أخى مدح ثواب يعدّه * و ليس لمدح الباهلىّ ثواب 259 مدحت ابن سلم و المديح مهزّة * فكان كصفوان عليه تراب « 4 » « صفوان و صفا » به يك معنى است ، و مثنّاى « صفا » صفوان ، و جمع آن صفى است ، و كسى كه « صفوان » گفته ، جمع آن « صفوان » است . شاعر گفته است : [ از بحر طويل ] 260 و لست بجلب جلب غيم و قرّة * و لا بصفا صلد عن الخير معزل « صلد » به معناى سنگ صاف و سخت است . رؤبه « 5 » گفته است [ از بحر رجز ] 261 لمّا رأتنى خلق المموّة * برّاق أصلاد الجبين الأجله « 6 » تشبيه ديگرى در اين سوره : ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها وَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ
--> ( 4 ) - در الكامل ، ج 2 ، ص 713 وارد شده است كه : سعيد بن سلم گفت : مردى اعرابى نزد من نمايان شد ، و مرا مدح گفت ، و بلاغت داشت ؛ گفت : الاقل لسارى اللّيل لا تخش ضلّة * سعيد بن سلم ضوء كلّ بلاد لنا سيّد اربى على كلّ سيّد * جواد جثا في وجه كلّ جواد اندكى از نيكى در حق وى ( بخشش ) درنگ كردم ، پس مرا هجو گفت و بلاغت داشت ؛ گفت : « لكلّ أخى . . . » ( 5 ) - او رؤبة بن العجّاج رجزسرا متوفّاى سال 145 ه است ( وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 187 ) . ( 6 ) - دنباله آن بيت چنين است : بعد غدانى الشباب الأبله * ليت المنى و الدهر جرى السّمّه للّه درّ الغانيات المدّه * سبّحن و استرجعن من تألّهى [ مصراع اخير از لسان العرب ( ريشه مده ) افزوده شد . - م . ]