مقدّمهء مصححان 1 [ تشبيه و اهميت بررسى آن ] تازيان بسيارى از انواع تخيل را شناختند ، ليكن به آن اهتمام نورزيدند و بدين گونه تقسيمى كه به تازگى ميان سخن سنجان متعارف شده آن را تقسيم نكردند ، و جايى درنگ كردند كه تخيّل ممكن است « تداعى معانى » باشد . پس بررسى تخيّل را به بابهاى : مجاز مرسل « 1 » ، و تشبيه ، و استعاره ، و كنايه منحصر ساختند ، و آن بررسى مبتنى بر تداعى معانى است ، زيرا ارتباط در مجاز مرسل غير از مشابهت است ، و در آنجا ارتباط ديگرى وجود دارد كه ميان آن دو معنى را پيوند مىدهد ؛ مانند ارتباط ميان سبب و مسبّب ، و حالّ و محلّ ، و مجاور و هم‌جوار ، و جزء و كلّ ؛ از آن قبيل ارتباطى كه داخل در زير عنوان « تداعى معانى » است . « 2 » و اين فنون به‌خودىخود هدف نيست ؛ و همانا هدف براى معناهايى است كه آنها را نشان مىدهد ؛ معناهايى كه نمايشگر دريافتهايى از روح هستى در تصوّر اديب است ، و هر اديبى را دريافتهايى مخصوص خود است ، و هر اديبى استعاره‌ها

--> ( 1 ) - مجاز مفرد مرسل : كلمه‌اى است كه از روى قصد ، با علاقه‌اى غير از مشابهت و داشتن قرينه مانع اراده معناى حقيقى ، در غير معناى حقيقى استعمال مىشود ، مانند « رعت الماشية الغيث ( : گوسفند گياه را چريد ) » ، در اين مثال : غيث ( : باران ) گفته شده ، و از آن مسبّبش ، العشب ( : گياه ) اراده شده است رك : جواهر البلاغة ، ص 292 . - م . ( 2 ) - رك : امسس النقد الادبى عند العرب ، ص 473 .