محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

993

قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )

يا سنجرنيا بدهند شراب زوفا به خط ميرزا معز الدين موسوى صنعت آن عناب سى دانه سپستان شصت دانه مويز منقّى بيست مثقال انجير زرد دوازده دانه كل بنفشه دو مثقال و دو دانك پرسياوشان چهار مثقال و پنجدانك تخم خطمى تخم خبازى از هريك سه مثقال و چهار دانك اصل السّوس مقشر چهار مثقال و پنجدانك زوفاى خشك چهار مثقال و پنجدانك تخم خشخاش سفيد چهار مثقال اجزاى معز الدين اين نسخه را از خط پدر خود ميرزا محمّد رضا موسوى نقل كرده و معزى اليه نوشته كه كمترين دو شربت زوفا متعارف تصرف نموده و بحسب تجربه مفيد آمد [ شراب زوفاى ديگر بنسخهء سيّد اسمعيل ] شراب زوفاى ديكر بنسخهء سيّد اسمعيل كه در سعال مادى وقتى كه حار باشد مادهء آن و غليظ باشد مستعمل است صنعت آن عناب بيست دانه سپستان پنجاه دانه مويز منقى ده درم انجير زرد خشك ده دانه اصل السّوس ده درم جو مقشر يك مشت تخم خشخاش سفيد هفت درم تخم خطمى كثيرا بهدانه از هريك پنج درم در دو من آب به‌پزند تا نصف بماند پس بپالايند و سرد كرده در شيشه كنند و هر صبح مقدار چهل درم آن را با پنج درم خميرهء بنفشه اصل بدهند و اكر سه درم روغن بنفشه اضافه كنند بهتر است شراب زوفا منقول از قرابادين برادرزن حكيم اشرف قمى صنعت آن عنّاب خراسانى بزرك دانه سى عدد سپستان پنجاه عدد انجير زرد بيست مثقال كل بنفشه فراسيون از هريك چهار مثقال پرسياوشان اصل السّوس زوفاى خشك از هريك هفت مثقال تخم خطمى تخم خبازى از هريك پنج مثقال جوشانيده صافى نموده با شكر سفيد مقدار يكمن بدستور معمول بقوام آورند شربتى يك اوقيه و در بعضى نسخها مويز بيدانه بيست درم اسقيل مشوى زراوند مدحرج مصطكى از هريك دو درم داخلست شراب زوفاء ديكر نافع است از براى سرفهء كهنه و بلغم و تنكى نفس و ربو صنعت آن بسباسه چهار مثقال عنّاب سيعدد كل نيلوفر چهار درم سپستان مويز منقى از هريك پنجاه عدد انجير زرد بيست عدد كاوزبان تخم خطمى از هريك پنجاه مثقال سر بنفشه چهار مثقال پرسياوشان هفت مثقال تخم خيارين پنج درم اصل السوس پنج درم زوفاى خشك ده درم بدستور جوشانيده صافى نموده با قند سفيد شربت سازند شربتى يك اوقيه شراب زوفا بنسخهء حكيم محمّد رضا صنعت آن انجير زرد چهل دانه مويز منقّى يك‌صد دانه كل بنفشه هفت درم و دو ثلث درمى پرسياوشان دوازده درم تخم خطمى سفيد ده درم زوفاى خشك چهار درم مجموع را در سه رطل آب بخيسانند پس بجوشانند تا به نصف رسد صافى نموده يكمن قند سفيد داخل كرده بقوام اورند شربتى يك اوقيه شراب زوفاء بنسخهء حكيم صالح خان مرحوم صنعت آن زوفاى خشك سى درم ايرسا بيست و چهار درم كل بنفشه پرسياوشان از هريك سى درم عناب يك‌صد دانه سپستان دو صد دانه اصل السّوس خراشيده دوازده درم انجير زرد سى دانه كل خطمى سفيد دوازده درم تخم خطمى پانزده درم تخم كتان سى درم مويز منقى دو صد عدد پوست خشخاش دوازده عدد آنچه لائق كوبيدن باشد نيم‌كوفته يك شب در پانزده رطل آب بخيسانند و صبحش بجوشانند تا به نصف رسد ترنجبين خطائى يك رطل نبات سفيد چهار من طبّى داخل كرده بجوشانند و كف آن را بكيرند و صافى نموده باز در ديك كرده بجوشانند تا بقوام آيد شربتى چهار مثقال [ شراب زوفاى ديگر تنگى نفس و سرفهء كهنه را سود دارد ] شراب زوفاى ديكر تنكى نفس و سرفهء كهنه را سود دارد و اخلاط غليظه و رطوبت سينه و شش رفع سازد و طبع را نرم سازد صنعت آن عناب جرجانى مويز بيدانه از هريك بيست دانه سپستان سى دانه تخم خطمى خبازى ايرسا فراسيون زراوند كرد از هريك سه درم اصل السوس تراشيده بيخ باديان پوست بيخ كرفس از هريك پنج درم كبر جاشا زوفا از هريك چهار درم انجير پانزده درم بنفشه سه درم پرسياوشان هفت درم بدستور معروف در دو من آب خيسانيده و جوشانيده تا يكمن بماند پس ماليده صاف نموده يكمن قند اضافه نمايند و بقوام آورند شربتى از پنج درم تا ده درم همراه آب كرم بياشامند شراب زوفا سرفهء كرم را سود دارد و طبع را نرم سازد صنعت آن زوفاى خشك پانزده درم عناب بيست دانه سپستان پنجاه دانه انجير سفيد ده دانه اصل السّوس مويز بيدانه از هريك ده درم كثيرا تخم خطمى بهدانه از هريك پنج درم تخم خشخاش هفت درم جو يك كف مجموع را در دو من آب بجوشانند تا نصف بماند صاف نمايند و با دو رطل قند بقوام اورند شربتى دو درم با آب كرم بنوشند شراب زوفاى ديكر تنكى نفس را سود دارد صنعت آن زوفاى خشك پانزده درم انجير سفيد خرماى بيدانه از هريك پانزده دانه بيخ سوسن صحرائى ده درم حلبه پنج درم پرسياوشان هفت درم بيخ كرفس پنج درم بيخ رازيانه تخم ابخره رازيانه فراسيون از هريك پنج درم مجموع را در چهار رطل آب بجوشانند تا نصف بماند صاف كنند و بقوام اورند شراب زوفاء بنسخهء محمّد امين صنعت آن عناب استه بيرون كرده پانزده توله انجير زرد ربع يك سير شاه‌جهانى كل بنفشه شش توله و نيم پرسياوشان دوازده توله تخم خطمى سفيد تخم خبازى اصل السوس زوفاى خشك از هريك پنج درم اجزا را در هشت سير شاه‌جهانى آب بخيسانند و روز ديكر بجوشانند تا به نصف رسد صافى نموده مقدار چهار سير و نيم قند سفيد داخل كرده بقوام اورند شربتى از سه مثقال تا چهار مثقال [ شراب زوفاى ديگر منقول از خطّ غفران پناه ميرزا علىنقى حكيم باشى ] شراب زوفاى ديكر منقول از خطّ غفران پناه ميرزا علىنقى حكيم باشى كه مشار اليه آن شرح سديدى نقل كرده‌اند قلمى نموده كه مجرب است از براى ربو و ضيق النفس و امراض صدر بلغمى صنعت آن رازيانه تخم كرفس از هريك پنج درم زوفاى يابس هفت درم انجير زرد بيست دانه مويز استه بيرون آورده سى درم حلبه چهار درم تخم خطمى اصل السّوس بيخ سوسن اسمانكونى از هريك سه درم پرسياوشان هفت درم عناب بيست عدد سپستان بيست عدد فراسيون سه درم جوشانيده صافى نموده شكر سفيد دو رطل جلنجبين يك رطل داخل كرده قدرى بجوشانند و صافى نموده بقوام اورند شربتى از ده درم تا پانزده درم يا يك درم روغن بادام تلخ و كاهى از اين شراب كم كرده مىشود بعض ادويه و زياده كرده مىشود مثل كل نيلوفر و تخم خشخاش نزد حرارت مزاج در اين حالت بايد كه بكردانند بدل جلنجبين به ترنجبين يا خميرهء بنفشه [ لعوق زوفا تنگى نفس و سرفهء كهنه و ربو را نافع باشد ] لعوق زوفا تنكى نفس و سرفهء كهنه و ربو را نافع باشد و اخلاط غليظهء لزجه را از سينه و شش پاك كند صنعت آن زوفاى خشك بيخ سوسن صحرائى از هريك بيست درم بيخ سوسن را نيم كوب نموده با زوفا در سه رطل آب يك شب خيسانيده بجوشانند و بمالند و صاف كنند و با يك رطل قند بقوام اورند مطبوخ زوفا كه جهت ربو و ضيق النفس و سرفه نافعست صنعت آن عناب ده دانه سپستان بيست دانه مويز بيدانه پانزده دانه انجير زرد يازده دانه اصل السّوس محكوك چهار مثقال پرسياوشان سه مثقال تخم خطمى تخم خبّازى زوفاى خشك بيخ سوسن حلبه از هريك دو مثقال در چهار رطل آب بجوشانند تا بربع رسد پس صاف نموده هر روز سى مثقال او را با بنفشه مربّا يا لعوق خشخاش يا معجون منقى باضافهء روغن بادام بنوشند معجون زوفا جهة نضج مواد محتبسه در سينه مجرّب تاليف مير محمّد زمان صنعت آن زوفاى خشك پرسياوشان از هريك ده مثقال قردمانا فلفل از هريك يك مثقال مغز بادام تلخ زراوند مدحرج تخم ابخره از هريك پنج مثقال عسل سه وزن ادويه بسرشند و هر روز دو مثقال آن را با اين مطبوخ بنوشند صنعت آن انجير زرد ده عدد