طباشير سفيد زاج از هريك يك توله هليلهء كابلى بليله املهء منقى از هريك دو توله و چهار ماشه هليلهء زنكى دو توله زيرهء كرمانى پنج ماشه توتياى هندى كافور قيصورى از هريك چهار رتى توتيا و زاج و كافور و طباشير را نرم سوده ساير ادويه را جوكوب نموده در يك اثار آب شب بخيسانند و صبح آب صافى آن را در مزرقه كرده استعمال نمايند روزى دو سه مرتبه در سه چهار روز بعون اللّه تعالى شفا حاصل خواهد شد و نيز شيرخشت يا شير الاغ يا شير زنان نيز مفيد است بدانكه عمده در معالجهء اين امراض تسكين حدت و حرارت خون و تصفيهء منى است پس بايد كه ملاحظه نمايند اكر خون غالب باشد و علامت غلبهء آن ظاهر بود فصد باسليق يا صافن نمايند و كاسرات حدت خون و منى مانند ماء القرع و ماء الشّعير و شيرهء بعض به زور بارده مانند تخم خرفه و خيارين و كدو و هندوانه و تخم خربزه و كاسنى و خارخسك و حب القرطم با لعاب بهدانه و بزرقطونا و امثال اينها از مبردات و مدرات و مفتحات با مغريات و مدملات مانند كثيرا و دم‌الاخوين و حجر اليهود سائيده بحسب احتياج و ضرورت باضافهء شربت بنفشه يا نيلوفر يا انجبار يا حب الاس يا عناب و نزد شدت وجع با بعض مخدرات مانند شيرهء تخم كاهو و خشخاش يا شراب خشخاش و يا حب كاكنج و خوردن شيرهء تخم خرفهء مقشر چهار پنج مثقال با ريوند چينى مقدار نيم مثقال تا يك مثقال چهار پنج‌روز و هم‌چنين آشاميدن شيرهء حب القرطم مقدار دو سه مثقال با خارخسك مقدار يك مثقال در تصفيهء منى مجربست و بايد كه زراقه را به زور و شدت تمام نفشارند و بسيار هم در مقدار نكيرند كه افت بمجرى رسد و علّت ديكر حادث كردد و آشاميدن شير تازه دوشيدهء خام ممزوج با سه چندان آب بجاى آب مفيد است و اجتناب از حموضات و حلاوى و لحوم و اشياى حارهء حادهء حريفه و مقاربت لازم و اكر از تدابير مذكوره مرض زايل نكشت و مريض صحّت نيافت كفته‌اند كه بر زير قضيب و اطراف رانهاى آن متّصل بكش ران چند زلو اندازند در هر موضع دو سه عدد كه فايدهء بليغ مينمايد و ليكن در اين عمل احتمال تضعيف و نقصان باه است احتياط بسيار نمايند و جلدى نكنند كه اخر الدّوا است نه اوّل تدابير و اللّه اعلم [ زرعونى ] فصل در بيان نسخ زرعونى است بدانكه زرعونى بفتح زاى معجمه و سكون راى مهمله و ضم عين اسم معجونى است كه آن را خواص بسيار است از آن جمله باه را تقويت بخشد و منى بيفزايد و دل و دماغ و جكر را قوت دهد زرعونى نافع جهت امراض مذكوره صنعت آن تخم كرفس تخم كزر تخم شبت رازيانه مغز تخم خربزه مغز تخم خيارين از هريك پنج مثقال بسباسه قرنفل فلفل مويه كبابهء چينى عاقرقرحا از هريك سه درم قرفة الطيب زعفران كندر مصطكى رومى عود هندى خام از هريك چهار درم تخم هليون شقاقل مصرى بوزيدان بهمن سفيد بهمن سرخ تودرى زرد تودرى كلكون تودرى سفيد لسان العصافير شيرين از هريك پنج درم زنجبيل تخم شلغم مغز حبّ القلقل مغز حبّ الزلم مغز چلغوزه مغز نارجيل مقشر از هريك پنج مثقال تخم اسپست تخم جرجير تخم ترب تخم پياز حب الرشاد تخم كرنب خولنجان جوز الطّيب كل قرفه دارفلفل از هريك سه درم بصل الفار مشوى يك درم و نيم خصية الثعلب مصرى قضيب كاو خشك سوهان نموده مغز سر كنجشك نر خشك كرده حسك مربا كش خرما از هريك دو مثقال عنبر اشهب دو درم مشك تبتى يك درم مجموع را كوفته و بيخته فانيذ كه مراد از آن كعب الغزال است به وزن مجموع ادويه عسل سفيد مصفى دو وزن مجموع ادويه بدستور مقرر معجون سازند شربتى كرم مزاج را دو درم و سرد مزاج را تا پنج درم و بايد كه يك كاسه شير كاو و ده درم قند سفيد كسى كه كرم مزاج باشد بعد از تناول نمودن اين معجون بياشامد و اكر سرد مزاج باشد اول معجون را تناول نمايد و بعد از آن يك كاسه ماء العسل بياشامد كه مفيد بود و در قوة باه و امر مجامعت بهتر از اين معجون نيست [ زرعونى تاليف صاحب اختيارات بديعى كه در امر مجامعت بىنظير است ] زرعونى تاليف صاحب اختيارات بديعى كه در امر مجامعت بىنظير است و از براى نعوظ و قوة باه مثل ندارد و آب پشت بيفزايد و لذة مجامعت را زياده كرداند و اكر ده كنيزك داشته باشد همه را خشنود سازد و كرده و پشت را محكم كرداند و ريك مثانه را بريزاند و طعام را هضم كند صنعت آن تخم كرفس تخم كزر تخم اسپست نانخواه رازيانه مغز تخم خربزه مغز تخم خيار مغز تخم بادرنك بيخ كرفس از هريك پنج مثقال عاقرقرحا قرفه مصطكى رومى زعفران عود قمارى خام از هريك دو درم بسباسه قرنفل كبابهء چينى فلفل از هريك سه درم عنبر اشهب يك درم ادويه را كوفته و بيخته با سه وزن مجموع ادويه عسل مصفى معجون سازند و بعد از دو ماه شربتى دو درم استعمال نمايند زرعونى نجيب الدّين سمرقندى اين نسخه معتمد عليه است و قريب است در طبع بجوارش سقنقور بنهايت نافع است از براى باه و اعضاى رئيسه و كرده و كمر و آلات بول و به جهت تقويت معده صنعت آن تخم هليون شقاقل مصرى تودريين بهمنين سر سقنقور لسان العصافير از هريك يك مثقال و در نسخهء ديكر از هريك پنج درم زنجبيل تخم شلغم تخم كزر تخم اسپست تخم تره تيزك تخم جرجير تخم پياز تخم كندنا شهدانه خولنجان جوزبوا دارچينى دارفلفل بوزيدان پياز عنصل مشوى از هريك سه درم و در نسخهء ديكر از هريك سه مثقال است بزر ابخره ده درم و در نسخهء ديكر ده مثقال است فانيذ به وزن مجموع ادويه عسل دو وزن ادويه بدستور مرتب نمايند شربتى از يك مثقال تا دو مثقال و اكر سرهء سقنقور يافت نشود بدل آن خصية الثعلب مصرى با قدرى خردل كنند و مزاج اين مركّب كرم است در اول درجهء سيّم و خشك در اول درجهء دويّم زرعونى بنسخهء نواب مرحوم صنعت آن حسك مربا انيسون تخم هليون تخم زردك مغز تخم خيارين مغز تخم خربزه تخم اسپست از هريك سه مثقال بسباسه بهمن سرخ بهمن سفيد دارچينى شقاقل خولنجان تخم بادروج تخم فرنجمشك تخم بادرنجبويه از هريك دو مثقال خصية الثعلب مغز چلغوزه مغز نارجيل حبّة الخضرا از هريك پنج مثقال عود قمارى يك مثقال عنبر اشهب ورق نقره از هريك چهار دانك مشك تبتى نيم مثقال ورق طلا مايهء شتر اعرابى از هريك يك دانك و نيم نبات سفيد عسل سفيد مصفّى از هريك نود مثقال بدستور مقرّر معجون سازند زرعونى جهت قوّت كرده و جكر و باه و معده و زردى رنك رخسار و ريختن ريك مثانه نافع است و بادها بشكند صنعت آن تخم كرفس رازيانه تخم كزر تخم اسپست تخم ترتيزك نانخواه تخم خربزه تخم خيارين بيخ كرفس از هريك پنج مثقال عاقرقرحا زعفران قرفه مصطكى عود هندى خام غرقى از هريك دو مثقال بسباسه قرنفل فلفل مويه كبابه از هريك سه مثقال عنبر اشهب نيم مثقال بعسل معجون سازند شربتى دو مثقال بعد از دو ماه استعمال نمايند زرعونى حار صنعت آن تخم جزر تخم شلغم تخم پياز تخم تره تيزك تخم هليون مغز چلغوزه حبّ القلقل حبّ الزلم بهمن سرخ بهمن سفيد شقاقل مصرى لسان العصافير بوزيدان از هريك دو درم حلتيت طيب خردل سفيد فلفل سياه از هريك پنج درم روغن مغز نارجيل مسكهء كاو آن مقدار كه ادويه را بان چرب نمايند عسل مصفّى سه وزن ادويه بدستور مرتّب نمايند شربتى از دو درم تا چهار درم و بايد كه اين جوارش را با بيست درم قند سفيد كه در شير كاو تازه‌دوشيده نيم رطل داخل كرده باشند بياشامند و غذا نخوداب و كباب و قليه كه پياز و زردك و ادويهء حاره داخل كرده باشند بخورند كه مقصود حاصل آيد [ زرعونى ديگر منقول از قرابادين شفائى ] زرعونى ديكر منقول از قرابادين شفائى كه پشت و كرده را محكم كند و باه را قوت دهد و منى بيفزايد و معده را