طعام خورند و پس از دو ساعت درد معده بهم رساند كه تا قى نكنند و چيزى ترش برنيايد ارام نيابند صنعت آن خربق سفيد در ميان ترب پر كنند و يك شبانه‌روز بكذارند پس آن ترب را پاره‌پاره كرده در سكنجبين عسلى بيندازند يك شبانه‌روز ديكر و اين سكنجبين را بابيكه شبت و لوبيا دران پخته باشند بياشامند و از عقب آن قدرى از آن ترب بخورند و قى كنند مقئ كه بلغم دفع نمايد منقول از اصول التراكيب نجيب الدين سمرقندى صنعت آن تخم شبت كنكرزد از هريك يك درم تربد زرد نيم درم على الرسم مرتّب نموده بدان قى نمايند مقئ كه قى بلغم اورد صنعت آن بوره نمك هندى از هريك يك درم تخم ترب دو درم بخورند و قى كنند مقئ كه صفرا دفع نمايد صنعت آن ماء الشعير يك رطل آب سرمق دو اوقيه آب بيخ خربزه و آب خيار رسيدهء پختهء زرد شده از هريك يك اوقيه نمك طعام يك درم با سكنجبين بياشامند و قى كنند مقئ ديكر [ صنعت آن ] روغن بطيخ كنكرزد از هريك يك درم ترنجبين خالص صاف كرده سه درم درهم سرشته حبوب سازند و بياشامند مقئ ديكر كه اخراج بلغم به سهولت نمايد صنعت آن تخم ترب لوبياى سرخ خردل درست ناكوفته از هريك قدرى در آب جوشانيده با سكنجبين عسلى بياشامند و قى كنند مقئ ديكر كه قى بلغمى اورد زمانى كه ماده در فم معده باشد صنعت آن تخم شبت را در آب جوشانيده صاف كنند و سكنجبين عسلى و بورهء ارمنى سائيده در آن حل نموده نيم كرم بخورند و قى كنند مقئ كه مادهء بلغم متشرب در خمل معده را دفع كند صنعت آن ماهى شور بخورند و از عقب آن تخم سداب جوشانيده و آب تربى كه خردل از آن پرورده باشند با سكنجبين عسلى نيم كرم بخورند و قى كنند مقئ كه دوار حادث از صعود ابخره بدماغ از معده را سود دارد صنعت آن بكيرند يك قبضه از شاخهاى شبت براى آنكه اقوى است از تخم آن و در سه رطل آب جوش دهند تا يك رطل بماند پس صاف كنند و حل نمايند در آن قدرى نمك و عسل و نيم كرم بنوشند و قى نمايند مقئ ديكر كه همين عمل دارد صنعت آن بكيرند ترب را و سوراخ‌سوراخ نمايند و خربق سياه را پارچه‌پارچه كرده در آن فروبرند و يك شبانه‌روز بكذارند تا قوت خربق در ترب بازداده شود پس پارچهاى خربق را براورده ترب را كوبيده آب آن را كرفته بنوشند و قى نمايند و خوردن رقاع يمانى از يك درم تا دو درم و همين قسم خوردن نيم درم جبلهنك نيز همين عمل دارد و اكر قى بدشوارى آيد آب كرم يا فقاح كرم بنوشند و پر كبوتر يا مرغ در حلق كنند و قى نمايند مقئ ديكر كه از آن اقوى است صنعت آن كنكرزد جوز القى از هريك يك درم تخم ترب سه ادويه كوفته با عسل سرشته بنوشند با طبيخ شبت و اندكى نمك براى اصلاح كنكرزد و جوز القى مقئ ديكر كه از آن ملايم تر است صنعت آن تخم سرمق يك اوقيه كشك الشعير چهار اوقيه بيخ خيار دو اوقيه نمك غير كوبيده دو درم مجموع اينها را طبخ نمايند تا مثل كشكاب شود صاف نمايند و يك درم از آن را با سى درم سكنجبين عسلى ممزوج كرده بياشامند و قى كنند مقئ ديكر كه محرور المزاجان را نافع است صنعت آن بكيرند آب برك خيار فشرده و با شكر سرخ محلول در آب يا سكنجبين بياميزند و بنوشند و قى كنند مقئ ديكر كه مرطوب المزاج را به كار آيد صنعت آن تخم ترب تخم شبت هر دو را كوبيده در آب شيره كشيده نيم كرم نموده پانزده درم سكنجبين عسلى داخل كرده بنوشند و قى كنند مقىء ديكر كه صفراوى مزاج را نافعست و قى صفرا اورد صنعت آن ماء الشعير سى درم آب سرمق مطبوخ بيست درم آب مطبوخ بيخ خربزه يا كامخ كبر و ماء العسل بالاى آن بنوشند و شربت پنج درم پوست خربزه خشك نرم سائيده با آب كرم يا ماء العسل و اقماع خربزه نيز بدستور همين اثر دارد مقئ ديكر قوى است كه نيست كريه و بدخور صنعت آن كنكرزد يك درم ترنجبين سه درم هر دو را باهم سرشته حب سازند و فروبرند و اكر قى بديرى آيد بالاى آن آب كرم با ماء العسل بياشامند مقئ ديكر كه بلغم دفع نمايد صنعت آن خردل سفيد يك درم بوره نيم درم كندش نمك هندى از هريك ربع درم مجموع را كوفته و با عسل سرشته و در طبيخ شبت حل كرده و سكنجبين عسلى مقدار چهل درم اضافه كرده بنوشند حالكونى كه نيم كرم باشد مقئ ديكر كه بلغم و صفرا دفع نمايد صنعت آن كنكرزد دو درم مغز رقاع يمانى يك درم نرم سائيده با بيست درم سكنجبين و ده استار طبيخ ترب بياشامند بعد آنكه اغذيه كدو و كلم و يا آب كوشت ماهى نمك سود خورده باشند و قى كنند و اكر قى بدشوارى آيد آب نيم كرم بياشامند و قى كنند مقئ ديكر كه قئ سود اورد صنعت آن بكيرند يك عدد ترب را و پارچه‌پارچه كنند و با نمك هندى پنج درم و يك قبضه شبت در دو رطل آب بجوشانند تا به يك رطل آيد صاف نموده با سكنجبين عسلى نيم كرم بنوشند و قى كنند مقئ كه اخراج سودا نمايد صنعت آن ملح هندى تربد زرد بوره از هريك يك درم حرف نيم درم على الرسم بياشامند مقئ ديكر كه مرهء سودا و صفرا و كرمهاى معده دفع كند صنعت آن كنكرزد جوز القى جرجير تخم ترب تخم شبت تخم سرمق نمك هندى كوفته و بيخته سه درم تا پنج درم آن را با عسلى كه با آب مطبوخ شبت ممزوج نموده باشند اميخته بخورند و مبالغه نمايند در تنقيه و تنظيف معده و هرگاه بند شود آب مطبوخ شبت و عسل نيم كرم بنوشند مقئ ديكر كه از اين قويتر است صنعت آن تخم ترب جوز القى تخم جرجير تخم شبت تخم سرمق نمك هندى رقاع يمانى از هريك نيم درم كوفته و بيخته با عسل سرشته بخورند و بالاى آن آب كرم بسيار بنوشند و قى كنند مقئ ديكر كه از آن ملايم‌تر است صنعت آن بكيرند ترب را و پارچه‌پارچه كنند مقدار بيست درم و شاخهاى شبت ده درم نمك هندى پنج درم مغز تخم خربزه تخم سرمق از هريك چهار درم با چهار رطل آب شيرين طبخ دهند تا ثلث آن بماند نيم كرم بنوشند و استقصاء در قى نمايند مقئ ديكر كه حميات ربيعه را مفيد است صنعت آن كنكرزد دو درم جوز القى يك درم تخم شبت تخم ترب از هريك دو درم نمك هندى نيم درم نرم كوفته و بيخته با ماء العسل بياشامند مقئ ديكر كه صاحبان رطوبت و سودا و اوجاع مفاصل و عرق النسا را قوى النفع است صنعت آن بكيرند صبر زرد سقوطرى خربق سياه سقمونياى مشوى از هريك يك اوقيه افربيون نيم اوقيه قنطوريون دقيق يك اوقيه و نيم ادويه كوفته و بيخته با عصارهء كرنب كه به فارسى كلم قمريت نامند و عند الحاجت قدرى از آن به قدر برداشت طبيعت خورده قى فرمايند و بدانكه اين دوا بسيار قوى است و تا مزاج قوى نباشد و احتياج بسيار داعى نشود استعمال نبايد نمود مقئ ديكر از تراكيب امام قيام الدين صنعت آن قطف كه سرمق است با تخم آن تخم ترب از هريك پنج درم تخم شبت ده درم تخم خربزهء مقشر پانزده درم كنكرزد يك مثقال نمك هندى دو درم لوبياى سرخ ده درم برك چغندر ده درم سورنجان سفيد مرضوض يك مثقال مجموع را در چهار رطل آب بجوشانند تا به يك رطل آيد صاف نموده يك مثقال نمك طعام و چهل درم سكنجبين عسلى داخل كرده نيم كرم بياشامند و مبالغه در قى نمايند مقئ ديكر از تاليف امام قيام الدين صنعت آن خردل دو درم نيم بوره نيم مثقال كنكرزد نمك هندى جوز القى از هريك نيم درم تخم ترب سه درم نرم كوفته با عسل معجون سازند پس بكيرند شبت تازه ربع من تخم شبت بيست درم تخم ترب ده درم تربد زرد پنج درم تخم خربزهء مقشر بيست درم مجموع را بخيسانند در سه من آب و جوش دهند تا بثلث آيد صاف نمايند و در حصّه كنند و در هريك از آن ده درم سكنجبين عسلى پنج درم روغن كنجد تازه داخل كرده آن معجون را خورده نصف اين مطبوخ را كه يك شربت است نيم كرم بياشامند و اكر قى بسيار نياورد