محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1239
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
كابلى ابريشم مقرض صندل سفيد پوست بيرون پسته دانهء هيل از هريك دو مثقال مرجان مرواريد كهربا از هريك يك مثقال عود نيم مثقال ورق طلا و نقره ياقوت سرخ از هريك دو مثقال و حقير بدون طلا و نقره استعمال نموده ادويه كوفته و بيخته شكر سفيد صد و پنجاه مثقال با آب به شيرين و شربت ريباس و آب سيب شيرين و كلاب و آب انار ميخوش و آب ترشى ترنج و اكر نباشد آبليمو و آب زرشك از هريك بيست و سه مثقال بقوام آورده بسرشند قدر شربت از يك مثقال تا دو مثقال و قوتش تا چهار سال باقيست [ مفرّح بارد كه آن را مفرح دلگشا نيز گويند ] مفرّح بارد كه آن را مفرح دلكشا نيز كويند خفقان حار و ضعف دل را زايل كند و نشاط اورد صنعت آن بهمن سرخ و سفيد از هريك پنج درم پوست هليلهء كابلى پوست اترج پوست بيرون پسته ابريشم خام مقرض مرواريد ناسفته از هريك دو درم شاهتره بادرنجبويه كل كاوزبان از هريك ده درم كشنيز خشك طباشير سفيد از هريك سه درم بسد كهربا زرنباد درونج عقربى از هريك يك درم عود خام يك مثقال آب انار آب حمّاض آب سفرجل آب زرشك از هريك ده درم قند سفيد شراب بنفشه از هريك يكصد مثقال ابها را با قند سفيد بقوام آورده ادويه را كوفته و بيخته بان بسرشند و در نسخهء ديكر كه باسم مفرح معتدل مذكور است آورده كه ورق طلا ورق نقره مشك خالص از هريك يك درم داخل كنند و بعد از چهل روز شربتى يك درم تناول نمايند و نسخهء ميزان الطبايع موافق نسخهء مذكور است الا آنكه وزن درونج نيم مثقالست و وزن آن شصت و يك درم و مزاج آن معتدل در حرارت و برودت و خشك در اواخر درجهء اولى و در نسخهء ديكر كه نيز باسم مفرح معتدل مذكور است نيم مثقال ورق طلا بر اجزاى مذكوره زياده باشد و آب حماض و آب اترج و آب زرشك و قند و شراب بنفشه داخل ندارد و بجاى اينها همه شراب سيب است به قدر حاجة [ مفرّح بارد كافورى منقول از ميزان الطبايع ] مفرّح بارد كافورى منقول از ميزان الطبايع نافعست خفقان و ضعف دل را كه حادث از حرارت و از تب و خمار و تشنكى بنشاند چون با بعضى از ربوب بياشامند صنعت آن كل نيلوفر از هريك ده درم مرواريد ناسفته بسد كهربا لسان الثور صندل سرخ صندل سفيد طباشير خشب الكدو كشنيز خشك پوست درخت كافور از هريك سه درم بهمن سفيد و سرخ تخم فرنجمشك بزر شاهسفرم تخم بالنكو تخم خرفهء مقشر تخم كاهو تخم كاسنى تخم خيار بادرنك از هريك دو درم كافور قيصورى نيم مثقال نبات سفيداب سيب شيرين به قدر ضرور هر دو را بقوام اورند و ادويه را بان بسرشند اين تركيب بيست و سه جزو است و وزن آن هفتاد درم و نيم مثقالست و مزاجش سرد در سه ربع درجه و خشك در اخر يك درجه است مفرّح بارد ديكر صنعت آن مرواريد ناسفته كهرباى شمعى بسد عود خام كاوزبان از هريك دو درم تخم كاسنى كشنيز خشك از هريك پنج درم صندل سرخ و سفيد طباشير از هريك هشت درم فرنجمشك افتيمون ورق كل سرخ از هريك شش درم درونج عقربى زعفران از هريك دو درم ساذج هندى زرنباد بادرنجبويه خشخاش سفيد كل بنفشه از هريك چهار درم كافور قيصورى و يك درم مشك تركى نيم درم شراب سيب به قدر حاجت بدستور مقرر مرتب نمايند شربتى يك مثقال مفرّح بارد حكيم الملك اردستانى بجهة سوى مزاج حار و قلب و خفقان حار صنعت آن تخم كاهو تخم خرفه مقشر تخم خربزه تخم كدوى شيرين مغز تخم خيار زرشك بيدانه از هريك يك مثقال تخم حماض صندلين كشنيز خشك از هريك دو مثقال طباشير سفيد تخم كاسنى از هريك دو مثقال دو دانك كوفته و بيخته به شراب سيب شيرين بسرشند شربتى يك مثقال تا ده درم با شراب شيرين [ مفرّح بارد منقول از خط ميرزا محمد رحيم حكيم باشى ] مفرّح بارد منقول از خط ميرزا محمد رحيم حكيم باشى شاه سلطان حسين ولد ميرزا محمد باقر حكيم باشى شاه سليمن قلمى فرمودهاند كه اين نسخه را از حكيم ثناء الله كرفته ساخته شده است مفرح خوب است صنعت آن ياقوت رمانى كاوزبان بادرنجبويه ورق كل سرخ كشنيز خشك مقشر تودرى سرخ تودرى زرد صندل سرخ صندل سفيد زعفران از هريك سه مثقال كهرباى شمعى بسد محرق عنبر اشهب كل ارمنى مغسول از هريك دو مثقال طباشير سفيد چهار مثقال تخم خرفهء مقشر بيست مثقال زرشك منقى دوازده مثقال كوفته و بيخته با رب سيب شيرين بقوام آورده بسرشند و قلمى فرمودهاند كه فقير وزن ياقوت را يك مثقال و نيم نموده بادزهر معدنى عود هندى از هريك يك مثقال و نيم داخل كرده است [ مفرّح بارد با نسخهء حاوى صغير مقوى قلب ] مفرّح بارد با نسخهء حاوى صغير مقوى قلب و نافع از براى خفقان حار و التهاب و عطش مفرط صنعت آن غنچهء كل سرخ طباشير سفيد از هريك يك درم كشنيز خشك بريان كرده مقشر صندل مقاصرى از هريك نيم درم تخم خرفهء مقشر دو درم مغز تخم خيارين مغز تخم كدوى شيرين از هريك دو درم بهمن سفيد كاوزبان از هريك يك درم زرشك منقى سه درم مرواريد ناسفته كهربا بسد از هريك يك دانه كوفته و بيخته بجلاب سكرى بقوام آورده سرشته نكاه دارند شربتى يك مثقال و در نسخهء ديكر بهمن و كاوزبان داخل ندارد و وزن كهربا و بسد از هريك يك دانك نيم است و در نسخهء ديكر صندل سرخ نيم درم و مشك خالص يك دانك بر نسخهء مسطوره زياده شده و وزن مرواريد و كهربا و بسد از هريك نيم درم است و در نسخهء ديكر زرشك و مرواريد و كهربا و بسد از نسخهء مذكور حذف شده و نيمدانك زعفران و يك درم و نيم كافور و نيم درم بهمن سرخ زياده شده و در نسخهء ديكر زعفران و كافور از هريك يك دانك و نيم آب سيب شيرين بيست و پنج درم عرق بيدمشك پانزده درم اضافهء نسخهء مسطوره شده و وزن تخم خرفهء مقشر هفت درم و نيم مرواريد كهربا از هريك يك دانك و نيم است و بسد داخل ندارد و بجاى جلاب سكرى نبات سفيد پنجاه درم است و در نسخهء ديكر بوزيدان يك درم كافور يك دانك زعفران نيمدانك بر نسخهء مسطوره اضافه شده و تخم خيارين و تخم كدو و كشنيز خشك و صندل داخل ندارد و وزن ورق كل سرخ و طباشير از هريك دو درم است و اكر يك دانك و نيم كافور و نيمدانك زعفران بيفزايند صواب است و اكر با جلاب ساده يا عرق بيدمشك بقوام اورند و ادويه را بان بسرشند بهتر است مفرّح بارد ديكر صنعت آن مرواريد ناسفته بسد محرق كهرباى شمعى طباشير سفيد بهمن سفيد كل كاوزبان كل ارمنى از هريك دو درم مشك خالص نيم درم قند سفيد سى درم بدستور مقرر مرتب سازند شربتى يك مثقال [ مفرّح بارد منقول از اختيارات بديعى ] مفرّح بارد منقول از اختيارات بديعى خفقان و ضعف قلب حار را سودمند بود و قريب است اين مفرح بمفرح بارد منقول از حاوى صغير صنعت آن طباشير سفيد بهمن سفيد ورق كل سرخ كاوزبان از هريك دو درم بهمن سرخ بسد كهربا مرواريد ناسفته از هريك يك درم صندل سفيد كشنيز خشك از هريك دو درم تخم خرفهء مقشر هشت درم ورق طلا ورق نقره محلولين از هريك نيم درم پوست بيرون پسته يك درم قند سفيد يكمن عرق بيدمشك نيمن بسد را با عرق بيدمشك بقوام اورند و ادويه را بان بسرشند شربتى يك درم تا يك مثقال و در نسخهء ديكر بجاى عرق بيدمشك چهل مثقال آب اترجست و بعضى در اين نسخهء اخير دو درم زرشك منقى نيز داخل كردهاند [ مفرّح بارد از والد حقير ] مفرّح بارد قلمى فرمودهاند كه از تاليف حضرت علامى مير محمّد هادى ولد حقير غفر اللّه له است خفقان و ضعف قلب از سوى مزاج حار و قلب و تمام بدن را نافع و مجربست صنعت آن مرواريد ناسفته كهرباى شمعى از هريك يك مثقال كل كاوزبان با طباشير سفيد غنچهء كل سرخ صندل سفيد كشنيز خشك مقشر مغز تخم كدو از هريك دو مثقال تخم خرفه مقشر چهار مثقال عنبر اشهب ورق طلا ورق نقره از هريك دو دانك ربّ سيب شيرين بيست مثقال نبات سفيد يكصد و بيست مثقال عرق بيدمشك از هريك بيست