محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

1219

قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )

سه وزن ادويه على الرّسم معجون سازند و بعد از چهار ماه شربتى از يك درم تا دو درم تناول نمايند [ دواء المسك حلو ديكر منقول از بياض به خط حكيم مير علاء الدين محمود ] دواء المسك حلو ديكر منقول از بياض به خط حكيم مير علاء الدين محمود كه معزى اليه از كتاب من لا يحضر الطبيب تاليف محمد بن زكريّا نقل كرده و كفته كه اين دواء المسك رفيع القدر است از براى آنچه ما اين را از براى آن ساخته‌ايم و نيكو است از براى خفقان و وحشت و از براى سموم و كزيدن هوام صنعت آن مصطكى رومى دارچينى قرنفل سك اصلى سنبل الطيب جوزبوا كبابهء چينى قاقله هيل‌بوا سعد كوفى اذخر مكى پوست زرد اترج عود قمارى خام نانخواه تخم بادروج تخم فرنجمشك مرزنجوش نمام اكليل الملك دارفلفل از هريك دو درم نيم مرواريد ناسفته بسد كهربا بهمن سفيد و سرخ ساذج هندى زرنباد درونج چينى از هريك بيست درم مشك جيد يك مثقال ابريشم خام يك رطل ابريشم را بكلاب بخيسانند پس بجوشانند و صافى نموده ادويه را به اين كلاب تسقيه نموده در صلايهء سنكى بسايند تا تمام شود كلاب پس بسرشند بعسلى كه در آن اهليلج كابلى را مربّا نموده باشند و در ظرف چينى نكاه دارند پس بدرستى كه اين دوا رافع قبض است [ دواء المسك حلو حار بنسخهء بيمارستان سنجستانى ] دواء المسك حلو حار بنسخهء بيمارستان سنجستانى معمول در زمان ابو زيد اين دواء المسك نافع است از براى خفقان و فالج و لقوه و وحشت و خبث نفس و استر و كزاز امتلائى و مقوى قلب و معده را پاك ميسازد و نشف رطوبت از آن مىكند و معين است بر هضم غذا صنعت آن زرنباد درونج مرواريد ناسفته كهربا بسد از هريك ده درم ابريشم مقرض شش درم بهمن سفيد و سرخ سنبل الطيب ساذج هندى قاقله قرنفل از هريك پنج درم جندبيدستر اشنه دارفلفل زنجبيل از هريك چهار درم مشك سه درم عسل مصفّى يكمن ابريشم را مقرض نمايند كه مثل غبار كردد پس جواهر را بر سنك سماق خوب صلايه نمايند و باقى ادويه را كوفته و بيخته بعسل بسرشند شربتى نيم مثقال با آب نيم كرم مجربست [ دواء المسك حلو حار منافع بسيار دارد ] دواء المسك حلو حار منافع بسيار دارد و سوء مزاج بارد قلب و ضعف دل را كه از برودت باشد نفع دهد و بجهة امراض سوداوى و دفع توحش و ماليخوليا و عسر النفس بينظير است و از براى كزيدن جانوران سمّى و خوردن سموم و نيست كم‌تر از ترياق اكبر صنعت آن عود هندى سنبل الطيب دارچينى مصطكى رومى قرنفل جوزبوا كبابهء چينى قاقلهء كبار دانهء هيل‌بوا سعد كوفى اذخر مكى پوست زرد اترج تخم باردنجبويه بادروج رازيانه تخم مرزنجوش تخم فرنجمشك زنجبيل مرزنجوش نمام دارفلفل از هريك بيست درم مرواريد ناسفته كهربا بهمن سفيد و سرخ ساذج هندى زرنباد درونج عقربى از هريك بيست و پنج درم مشك تبتى خالص يك مثقال ابريشم خام يك رطل ابريشم را در آب حدادان خيسانيده پس بجوشانند و نيكو بمالند و صافى نمايند و ادويهء كه صلايه كردنى است با اين آب صلايه نمايند و تتمهء آب را با شيرهء هليلهء مربا سه وزن ادويه بقوام آورده ادويه كوفته و بيخته با جواهر صلايه كرده بان بسرشند و بعد چهل روز شربتى يك مثقال استعمال نمايند و در نسخهء ديكر عسل امله مربّا يا عسل هليلهء مربّا هركدام كه باشد سه وزن ادويه بسرشند دواء المسك حلو حار بنسخهء ديكر صنعت آن بهمنين سنبل الطيب از هريك سه مثقال مشك تبتى خالص مرواريد ناسفته از هريك نيم مثقال ساذج هندى قاقله قرنفل اشنه جندبيدستر دارفلفل از هريك يك مثقال عسل مصفّى يك رطل ادويه را كوفته و بيخته بعسل بسرشند و بعد از چهل روز استعمال نمايند شربتى يك درم [ دواء المسك حلو حار بنسخهء شيخ رئيس كه باسم معجون مسك ذكر كرده ] دواء المسك حلو حار بنسخهء شيخ رئيس كه باسم معجون مسك ذكر كرده نافع از براى وجع كبد و معده و ضعف كبد و قلب و معده و تحليل رياح و نفخ صنعت آن مشك خالص دو درم و در نسخهء ديكر يك درم جنطياناى رومى دو درم سنبل الطيب سليخهء سياه ساذج هندى لك مغسول ريوند چينى از هريك دو درم و در نسخهء ديكر از هريك يك درم زعفران نانخواه مصطكى رومى تخم كرفس از هريك چهار درم دارچينى زراوند مدحرج از هريك سه درم عود هندى قرنفل مرمكى از هريك يك درم و نيم كوفته و بيخته بعسل مصفّى سه وزن ادويه بسرشند شربتى مثل باقلائى با كلاب كرم كرده و مزاجش حارّ است در درجهء ثالثه و خشك در اخر درجهء ثانيه [ دواء المسك نافع از براى خفقان و صداع ريحى و امراض سوداوى و بلغمى و صفراوى ] دواء المسك نافع از براى خفقان و صداع ريحى و امراض سوداوى و بلغمى و صفراوى و صرع و فالج و لقوه و ربع و بادهاى معده و اوجاع معده و رياح و نفخ را تحليل كند و معده را پاك سازد صنعت آن بنسخهء شيخ الرئيس مصطكى رومى زعفران از هريك يك درم و نيم فقاح افسنتين بادرنجبويه افتيمون از هريك يك درم عود هندى خام سك اصلى از هريك يك درم و نيم مشك تبتى يك درم زرنباد درونج عقربى از هريك دو درم مرواريد كهربا بسد ابريشم مقرض از هريك سه درم صبر سقوطرى بيست و چهار درم عسل مصفى به قدر كفايت بدستور معجون سازند شربتى تام وزن دو درم باب نيم كرم دواء المسك كه همان نفع دارد صنعت آن افسنتين رومى صبر زرد سقوطرى از هريك هشت درم سنبل الطيب مشك تبتى ساذج هندى ناردين مرّ صافى از هريك دو درم ريوند چينى شش درم و در نسخهء اصل هشت درم است نانخواه زعفران تخم كرفس از هريك چهار درم جندبيدستر يك درم نيم اجزا را كوفته و بيخته بعسل مصفى سه وزن ادويه بسرشند شربتى تام وزن يك مثقال و قوت اين معجون تا سه سال باقى ميماند [ دواء المسك مر با افسنتين به نسخهء شيخ الرئيس ] دواء المسك مر با افسنتين به نسخهء شيخ الرئيس كه مستعمل اطبّا است نافع از براى خفقان و وسواس و صداع ريحى و اورام حنجره و مزيل رطوبات و بلت و رياح و نفخ معده است صنعت آن صبر سقوطرى افسنتين رومى از هريك بيست درم ريوند چينى هشت درم و در نسخهء سيّد اسمعيل كه در ذخيره در صداع ريحى مذكور نموده وزن ريوند چينى شش درم است نانخواه زعفران تخم كرفس مر صافى از هريك چهار درم است و در نسخهء سيد اسمعيل مر صافى داخل نيست مشك تبتى خالص ناردين ساذج هندى از هريك دو درم و در نسخهء سيد اسمعيل دو درم مرواريد ناسفته داخل است جندبيدستر يك درم نيم و در نسخهء سيد اسمعيل وزن جند يك درم است ادويه كوفته و بيخته بعسل نحل مصفى به قدر كفايت بدستور مقرر بسرشند و معجون سازند شربتى يك مثقال و نسخهء حنين و شيخ الرئيس موافقند الا آنكه وزن ريوند چينى شش درم است و وزن مر صافى دو درم و دو درم قرنفل نيز داخل ندارد و نسخهء شفائى نيز موافق نسخهء شيخ الرئيس است مكر آنكه وزن ريوند شش درم است و بجاى مر صافى مرواريد آورده و صاحب اختيارات كفته كه شربتى از اين دوا نيم درم تا يك درم است و قوتش تا سه سال باقى ميماند و محمود بن الياس در قرابادين حاوى صغير كفته كه شربتى از اين دوا يك مثقالست و درد شقيقهء بارد بلغمى و سوداوى كفته كه شربتى از اين دوا يك درم است با جلاب سكرى نيم كرم صاحب ميزان الطبايع كفته كه اين دوا كرم و خشكست در يك درجه و سه ربع درجه دواء المسك المر بنسخهء ديكر منقول از خط حكيم مير عماد الدين محمود صنعت آن افسنتين رومى صبر سقوطرى از هريك هشت مثقال ريوند چينى شش مثقال نانخواه زعفران تخم كرفس مرواريد ناسفته از هريك چهار مثقال مشك تبتى ساذج هندى ناردين از هريك دو مثقال جندبيدستر يك مثقال نيم عسل سه وزن ادويه بدستور مرتّب نمايند [ دواء المسك معتدل از قدس سره نافع از براى خفقان سوداوى و ماليخوليا ] دواء المسك معتدل از قدس سره نافع از براى خفقان سوداوى و ماليخوليا خصوص مراقى و مقوى قلب و دماغ و كبد است و خبث نفس و وسواس سوداوى را زايل كند و معده را قوت دهد و محلّل ابخرهء سوداوى و مانع صعود انها بدماغ و مجربست صنعت آن مرواريد ناسفته كهرباى شمعى ورق طلا محلول ابريشم مقرض دارچينى بهمنين درونج زعفران از هريك دو درم مصطكى اشنه هيل‌بوا از هريك يك درم صندل سفيد طباشير سفيد غنچهء كل سرخ صندل سرخ كشنيز خشك مقشر كل كاوزبان املهء منقى بسد تخم خرفهء مقشر ورق نقره محلول از هريك سه درم زرشك منقى پنج درم عود هندى بادرنجبويه از هريك يك درم نيم عنبر اشهب مشك تبتى از هريك چهار دانك آب سيب شيرين يا ربّ آن قند سفيد عسل مصفى هر سه برابر سه وزن مجموع ادويه بدستور مقرر معجون سازند و بعد از چهل روز استعمال نمايند شربتى يك مثقال دواء المسك معتدل ديكر آن قدس سره صنعت آن مرواريد ناسفته كهرباى شمعى بسد لك مغسول ورق نقره از هريك دو مثقال نيم كل كاوزبان