محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1174
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
ده درم كل كاوزبان ابريشم خام از هريك سه درم كوفته و بيخته بران پاشيده با كلاب آب زردك عرق بيدمشك آب سيب شيرين آب امرود آب نىشكر از هريك يك رطل آب حدادان به قدر ضرور بر روى آن كرده در قرع و انبيق كرده عرق كشند و در وقت عرق كشيدن عنبر اشهب مشك تبتى زعفران از هريك نيم مثقال بر دهان انبيق بندند و يكمن نيم طبى عرق آن را براورند و هر روز پانزده مثقال شام بياشامند بدانكه حلان و حلام هر دو بضمّ حاى مهمله و تشديد لام بچّهء بز و برّه را كويند كه قريب بزادن مادر آن را ذبح نموده از شكم آن براورند و آن را به فارسى املك نامند ماء اللحم ديكر اقوى از آن صنعت آن مرغ مسمن كبوتر مخلف از هريك سه قطعه كوشت كبك كوشت طيهوج از هريك پنج قطعه كنجشك نر خانكى بيست قطعه كوشت نقلى يكمن على الرّسم ريزهريزه نموده در ديك كنند و سه من آب و كلاب و عرق كاوزبان از هريك يكمن باشد بران ريزند پس صندل سفيد و لسان الثور از هريك ده مثقال دارچينى افسنتين از هريك دو مثقال بادرنجبويه كل كاوزبان از هريك پنج مثقال درونج عقربى سه مثقال زعفران يك مثقال عنبر اشهب مشك خالص از هريك ربع مثقالى ادويه را سواى زعفران و عنبر و مشك جوكوب نموده در پارچهء نازكى بسته در ديك اندازند و آن هر سه را در طاس يا قابله يا بر سر نيچه بندند و على الرّسم مقطر نمايند جهة استسقا و سوء القنيه مازريون يك دانك لك مغسول دو دانك تخم كاسنى ده مثقال پوست هليلهء زرد دو مثقال غاريقون هش سفيد ريوند چينى از هريك يك مثقال اضافه نمايند و جهة برودت مزاج پيران و اطفال عود الصّليب پنج مثقال عود هندى خام غرقى سه مثقال اسطوخودوس يك مثقال اضافه نمايند بدون ساير اجزا و جهة تقويت باه بهمنين بوزيدان شقاقل زراوند مدحرج از هريك دو مثقال بر كل اجزا بيفزايند سواى اجزائى كه جهة استسقا افزودهاند شربتى به قدر برداشت طبيعت از دو مثقال تا بيست مثقال ماء اللّحم نافع از براى حمى يوم استفراغى و غشى حوالى و از براى دق وقتى كه بان سرفه نباشد صنعت آن بكيرند كوشت پشت مادهء بره و بزغالهء ششماههء فربه را از چربى و استخوان جدا كرده آب سيب شيرين آب به شيرين كلاب بر روى آن كرده در قرع و انبيق بدستور عرق كشند [ ماء اللّحم از اختراع آن مرحوم جهت تقويت بدن ] ماء اللّحم از اختراع آن مرحوم تقويت بدن و جميع قوة نمايد خصوص باه بنهايت مقوى باه است و ناقهين از امراض را باصلاح اورد و بدن را فربه كند و رنك رخسار را نيكو كرداند صنعت آن كوشت بزغالهء ششماهه يكمن تبريز كوشت مرغ فربه سه قطعه كوشت دراج نه قطعه كوشت لوه پانزده قطعه مجموع را از چربى و استخوان جدا ساخته ورق كرده صندل سفيد كشنيز خشك دانهء هيلبوا غنچهء كل سرخ دارچينى از هريك پنج مثقال كوفته بران پاشيده در پاتيل نقره كباب نيم برشت كرده كلاب عرق بيدمشك آب زردك آب انار شيرين از هريك دو من آب سيب شيرين آب به شيرين آب نىشكر آب كمثرى عرق كاوزبان از هريك يكمن داخل كرده عرق كشند پس در آن عرق برك پان يكصد عدد بهمن سرخ و سفيد شقاقل مصرى از هريك پنج مثقال خولنجان ساذج هندى دانه هيلبوا خصية الثعلب مصرى كل كاوزبان از هريك دوازده مثقال و نيم كل سرخ يك چهار يكمن تبريزى چاهى خطائى اشنه از هريك ده مثقال ابريشم خام بيست مثقال دارچينى هفت مثقال يك شب كذاشته روز ديكر عرق كشند و در اين مرتبه عنبر اشهب مشك تبتى زعفران از هريك يك مثقال بر دهان نيچه بندند و اين ماء اللّحم مجربست [ ماء اللّحم نافع از براى ضعف بدن و ضعف قوى ] ماء اللّحم نافع از براى ضعف بدن و ضعف قوى خصوص ضعف قلب و از براى ورم رحم و عسر طمث و وجع رحم در وقت امدن حيض و اين ماء اللّحم از براى امير الامرا بهادر ميربخشى حضرت ظل الهى حضرت خاقان الاعظم و سلطان المكرم محمد شاه كوركانى خلّد اللّه ملكه و سلطانه تاليف كرده و بتجربه رسيده و نفع بنهايت نموده و ازارهاى چند سالهء مزمنه را دفع كرده صنعت آن كوشت بزغالهء فربه يكمن و يك چهار يك تبريزى مرغ جوان فربه زيرهء كرمانى دو مثقال داخل كرده مقطر نمايند و بعضى همان آب كوشت را ميجوشانند تا يكمن بماند پس آن را پالوده به قدر ضرور از آن ميآشامند و طريق اوّل از متاخرين است و كسى كه خواسته باشد يك مرتبه آن را ساخته هر روز آن را بياشامد طريق اول خوبست زيرا كه طريق دويّم در روز دويّم فاسد مىشود و بطريق اول كسى كه بكشد مدتى ميماند و فاسد نميشود و ليكن طريق دويّم اقوى است در منافع مذكوره پس بهتر آنست كه هر روز به مقدار خوراك از آن ساخته بياشامند و بعضى يك رطل سيب شيرين اصفهانى و يك رطل سفرجل را ريزه كرده در وقت تقطير و در وقت طبخ كوشت در ابتدا داخل ميكنند و اكر يك رطل زردك را نيز ريزه كرده داخل نمايند بهتر است خصوص از براى تقويت باه و اكر قدرى عنبر در وقت عرق كشيدن بر دهان نيچه بندند ميكردد اقوى [ ماء اللّحم مقوى بدن و قوتها است خصوص قوت باه ] ماء اللّحم مقوى بدن و قوتها است خصوص قوت باه و اين ماء اللحم نيز تاليف آن مرحوم است و از اختراعات او شانست قدس سره كه جمع نمودهاند ميان دستور قدما و متاخرين صنعت آن بكيرند مرغ جوان فربه يك قطعه دراج فربه جوان دو قطعه و از چربى و استخوان جدا كرده ورق نموده دارچينى قرنفل غنچهء كل سرخ زنجبيل دانهء هيل قرفه از هريك دو دانك كوفته زيرهء كرمانى چايى خطائى هر دو درست از هريك دو دانك زعفران بكلاب سوده نيمدانك همه را بدان پاشيده در ديك نقره كرده كباب نيم خام نموده كبابها را در پالايش مسى تازه قلعى با پالايش نقره نموده و يا پالايش را بر سر طاس كذاشته طاس را در ميان ديك كلان بياويزند پس در ديك چوب چينى سه مثقال خولنجان بهمن سفيد شقاقل از هريك يك مثقال كه در كلاب عرق بيدمشك كاوزبان عرق بادرنجبويه از هريك نيمن خيسانيده باشند كرده يكمن طبى زردك رسيده از سبزى و استخوان ميان پاك كرده ريزه نموده همه را در آن ديك كنند و يك رطل كوشت بزغالهء چهار ماهه نيز ريزه كرده در آن ديك اندازند و در طاس عنبر اشهب مشك تبتى از هريك يك قيراط مصطكى رومى يك دانك كه با پنج مثقال نبات سفيد همه را سائيده باشند بپاشند و سر ديك را بسرپوش تازه قلعى نموده بپوشند و اطراف آن را بخمير بكيرند كه بخار آن بيرون نرود باتش ملايم عرق كشند و چون دانند كه طاس پر گرديد سر ديك را بركرفته آنچه از عرق در طاس جمع شده باشد بكيرند و سرد كرده در شيشه كنند و كبابها را نكاه دارند و باز كباب تازه بدستور مذكور در آن پالايش بكذارند و بدستور همه را عرق كشند و در و پانزده مثقال صبح يك شبانه روز عرقها را بجاى آب و قهوه بنوشند و از آن كبابها كباب پلاو و يا دو پيازه يا همان كباب برشته كرده با چلاو يا با نان بخورند ماء اللّحم از اقتراح آن مرحوم بنهايت مقوى و تجربه شده صنعت آن كوشت بزغالهء چهار ماهه يك رطل دراج جوان فربه چهار قطعه كردانك سه قطعه همه را از چربى و استخوان جدا كرده ورق نموده دانهء هيل ده مثقال صندل سفيد طباشير سفيد غنچهء كل سرخ از هريك ده مثقال كوفته بران پاشيده در ديك نقره كباب نيم خام نموده بحدّى كه كوشت رطوبت پس دهد و رطوبت آن خشك نشود پس كل سرخ تازه دو رطل كاسنى تازه نيم رطل ابريشم خام ربع رطلى صندل سفيد بيست مثقال بهمن سرخ و سفيد شقاقل مصرى از هريك ده مثقال كل كتيكى ورد چينى كه آن را به فارسى كل مشكى و بهندى سيوتى نامند از هريك پنجاه مثقال دارچينى دانهء هيلبوا ساذج هندى خولنجان از هريك ده مثقال كل كاوزبان كيلانى كل نيلوفر از هريك ثمن رطلى كل بيدمشك تازه نيم رطل باديان تر ربع رطلى كلاب آب نيشكر آب انكور عرق بيدمشك آب سيب شيرين از هريك يك رطل آب به شيرين آب امرود آب انار شيرين آب آهن تاب آب طلا تاب از هريك دو رطل ادويه را در اين ابها تمام يك شب بخيسانند و روز عرصه با يكمن زردك ريزه كرده در ديك داخل نموده بدستور مقرّر عرق كشند و در وقت عرق كشيدن عنبر اشهب مشك تبتى زعفران از هريك يك مثقال سوده در ظرفى كه عرق در آن ميچكد كذارند و هر روز دو پيالهء ترشىخورى از آن صبح و دو پياله شام بنوشند ماء اللّحم ديكر از اقتراح آن مرحوم صنعت آن كوشت بزغالهء فربه يك رطل مرغ جوان يك قطعه درّاج دو قطعه همه را از چربى و استخوان جدا كرده كباب نيم خام نموده كل كاوزبان كيلانى طباشير سفيد كل سرخ از هريك ده مثقال كل نيلوفر تازه سى عدد و اكر تازهء آن نباشد كل نيلوفر خشك ثمن رطلى بعوض آن كنند كاسنى تازه نصف رطلى صندل سفيد سوده كل بيدمشك تازه از هريك ثمن رطلى سيب شيرين ريزه كرده يك رطل دانهء