فصل در بيان نسخ جوارشات عود هندى جوارش عود اطيب جوارشاتست مقوى معده و مسخن آنست تسخنى لطيف صنعت آن عود قمارى غرقى خام دو درم با كلاب سوده يك رطل قند سفيد را بقوام آورده بان بسرشند و قدرى زعفران و قرنفل و قاقله و مانند اينها يك‌يك يا مجموع داخل كرده بحسب حاجت و كاهى داخل كرده مىشود در آن نيز آب ليمو يا اترج آن مقدار كه بكردد مزهء آن نيكو و كاهى اضافه كرده مىشود بان وقتى كه تسخين و كسر رياح و تحليل فضول معده مطلوب باشد فلفل سياه فلفل سفيد دارفلفل قرنفل هيل‌بوا زعفران قاقله خولنجان دارچينى كل سرخ مصطكى بسباسه كبابهء چينى مشك عنبر سليخه ساذج هندى اشنه قرفة الطيب سنبل الطيب اذخر مكى جوزبوا صعتر فارسى فرنجمشك نارمشك زنجبيل خشك كل اجزا يا بعض اجزا از هريك به قدر احتياج على الرسم جوارش سازند جوارش عود ديكر هاضمه را قوت دهد و اشتهاى طعام اورد و بلغم و رطوبات را دفع كند صنعت آن عود هندى پانزده درم قرنفل سه درم قاقلهء كبار سنبل الطّيب از هريك دو درم زعفران يك درم كوفته و بيخته بعسل مصفّى بسرشند و در نسخهء ديكر عود پنج درم است جوارش عود ديكر معده را قوت دهد و باصلاح اورد و اشتهاى طعام افزايد صنعت آن عود قمارى خام ده درم پوست زرد اترج پنج درم مصطكى رومى يك درم نيم‌نبات سفيد يكمن نبات را بقوام آورده ادويه را كوفته و بيخته بان سرشته بر سنك ريزند و بطريق لوزيات ببرند و در نسخهء ديكر عود قمارى پنج درم اترج ده درم مصطكى يك مثقال نبات يكمن نيم است جوارش عود بنسخهء ديكر صنعت آن عود هندى پنج درم پوست زرد اترج مصطكى از هريك يك درم نبات سفيد يكمن نبات را بقوام آورده ادويه را كوفته و بيخته عود را بكلاب سوده بان بسرشند و ببرند جوارش عود به نسخهء ديكر صنعت آن عود قمارى خام پنج درم قرنفل قرفه از هريك يك درم نبات سفيد يكمن نبات را با كلاب بقوام آورده ادويه را بان سرشته جوارش سازند جوارش عود به نسخهء ديكر صنعت آن عود قمارى خام پوست زرد اترج از هريك پنج درم قرنفل مصطكى از هريك دو درم نبات سفيد يكمن بدستور مقرر مرتّب نمايند جوارش عود ديكر صنعت آن عود قمارى پنج درم قرنفل پوست زرد اترج قرفة الطيب دارچينى سيلانى از هريك دو درم نبات سفيد يكمن بدستور مقرر مرتّب نمايند جوارش عود ديكر صنعت آن عود قمارى خام پوست زرد اترج از هريك پنج درم قرنفل قرفة الطيب از هريك يك درم نبات سفيد يكمن بدستور مقرر مرتب نمايند جوارش عود ديكر هاضمه را قوت دهد و بلغم و رطوبت را دفع كند و اشتهاى طعام اورد صنعت آن عود هندى پنج درم قرنفل مصطكى رومى بسباسه نشاستهء كندم از هريك سه درم قاقلهء كبار سنبل الطيب جوزبوا قرفة الطيب از هريك دو درم پوست زرد اترج پنج درم زعفران يك مثقال زنجبيل يك درم نبات سفيد دو من نبات را بكلاب حل كرده بقوام آورده ادويه را كوفته و بيخته بان بسرشند شربتى دو مثقال و در نسخهء ديكر نشاسته داخل ندارد [ جوارش عود از تراكيب جالينوس ] جوارش عود كفته‌اند كه اصل اين جوارش از تراكيب جالينوس است و ليكن متاخرين در اين تصرفات كرده‌اند و بسبب بعض تصرفات تركيب مشوش كرديده و اصل آن مقوى معده و قلب است وقتى كه بسبب برودت ضعيف شده باشد و رطوبت را دفع كند و دماغ را قوت دهد و پيران را موافق باشد صنعت آن عود قمارى غرقى خام پنج درم بسباسه قاقلهء كبار زعفران جوزبوا مصطكى رومى سنبل الطيب از هريك يك درم قرفة الطيب پوست اترج طباشير سفيد دارفلفل ابريشم مقرّض نعناع خشك كاوزبان قرنفل زرنب از هريك يك درم و نيم فرنجمشك ده درم زرنباد پنج درم زنجبيل دارچينى رازيانه از هريك دو درم مشك تبتى يك دانك عسل مصفّى به قدر ضرور بدستور مقرر مرتّب نمايند شربتى يك مثقال [ جوارش عود ديگر تاليف ابن ماسويه معين بر هضم و دافع امراض معده و قلب ] جوارش عود ديكر تاليف ابن ماسويه معين بر هضم و دافع امراض معده و قلب و كبد و غشى و خفقان و قدر شربتش از يك مثقال تا دو مثقالست و اين جوارش منقول از قرابادين افندى صالح چلپى است كه بتركى نوشته صنعت آن كل سرخ منزوع الاقماع عود قمارى خام از هريك هشت درم قرنفل سنبل الطّيب بسباسه جوزبوا قرص غاليه كبابهء چينى قاقلهء كبار قاقلهء صغار مصطكى دارچينى زرنباد سعد كوفى بهمن سرخ بهمن سفيد از هريك پنج درم ابريشم محرق قسط تلخ مرواريد ناسفته مرجان قرمزى كهرباى شمعى پوست خربزه تخم بالنكو يعنى فرنجمشك نعناع خشك مرزنجوش دارفلفل زنجبيل از هريك سه درم مشك ثلث درمى عنبر اشهب يك مثقال بشربت به شيرين به قدر كفايت سرشته بدستور مرتب نمايند [ جوارش عود تاليف شيخ رئيس بادها بشكند و خفقان و دل‌تنگى را زايل گرداند ] جوارش عود تاليف شيخ رئيس بادها بشكند و خفقان و دل‌تنكى را زايل كرداند و مقوى معده و هضم است و مجربست و حكيم سديد كويد كه مرات كثيره اين جوارش را تجربه نموده‌ام يافته‌ام آن را نافع در خفقان در تقويت هضم و دفع خفقان و كسر رياح و تفريح نفس صنعت آن عود هندى رازيانه تخم كرفس وجّ تركى سنبل الطيب از هريك سه درم كافور قيصورى ربع درمى مشك تبتى خالص ثلث درمى بسباسه نارمشك سعد كوفى فرنجمشك زرنب زرنباد از هريك يك مثقال دارچينى مصطكى رومى زنجبيل فلفل قرنفل از هريك دو درم كاوزبان پنج درم اجزا را جداجدا كوفته وزن نموده بعسل مصفّى سه وزن ادويه بسرشند مزاجش كرم و خشك است در اخر درجه دوم شربتى از دو درم تا دو مثقال جوارش عود ديكر تاليف شيخ رئيس ابو على سينا صنعت آن دارچينى سنبل الطيب سليخه سياه زعفران فلفل فرنجمشك زرنباد از هريك پنج درم سعد كوفى زرنب ساذج هندى قرنفل از هريك سه درم عود قمارى خام نه درم عنبر اشهب يك مثقال لاجورد مغسول كافور قيصورى از هريك دو دانك تربد سفيد چهار درم نمك لاهورى يك درم ادويه را جداجدا بعسل مصفى يا جلاب بسا بقوام آورده سرشته جوارش سازند و نكاه دارند شربتى يك مثقال تا دو مثقال مزاجش كرم و خشك است در اخر درجهء ثانيه [ جوارش عود شيخ داود انطاكى ] جوارش عود شيخ داود انطاكى مقوى معده و مجفف رطوبات و نافع است از براى خفقان و ضعف كبد و سوى هضم را سودمند بود صنعت آن عود هندى سنبل الطيب سنبل رومى مصطكى رومى قرنفل هيل‌بوا جوزبوا از هريك دو درم پوست هليلهء كابلى قرفة الطيب بزر كرفس انيسون از هريك يك درم پوست زرد اترج بسباسه زعفران زنجبيل از هريك نيم درم كوفته و بيخته بعسل مصفى جوارش سازند و اكر ازلاق بطن باشد سك المسك اصلى يك درم داخل نمايند و حكيم مومن در تحفة المؤمنين اين جوارش را از شيخ داود نقل كرده و وزن پوست اترج را يك درم آورده و اين اجزا به نسخهء مذكور افزوده است بادرنجبويه زرنباد از هريك يك درم مشك تبتى خالص بازاى هر سى مثقال از ادويه نيم مثقال و كفته كه ادويه را به مقدار يك وزن نيم شكر بقوام آورده جوارش سازند و در ظرف چينى نكاه دارند شربتى دو مثقال جوارش عود شيخ داود بنسخهء ديكر صنعت آن سنبل الطيب سنبل رومى تخم كرفس انيسون مصطكى رومى بسباسه از هريك يك درم قرنفل سك المسك اصلى قرفة الطيب پوست هليلهء كابلى در شراب تر كرده بريان نموده قصب الذريره غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع عود هندى خام از هريك يك درم مرماحوز سه درم كوفته و بيخته به ميبهء ساده بسرشند شربتى دو مثقال [ جوارش عود ديگر نافع از براى ضعف قلب و خفقان و ضعف معده ] جوارش عود ديكر ضعف قلب و خفقان و ضعف معده را نافع است و هاضمه را قوت دهد و بلغم و رطوبت دفع كند و اشتهاى طعام اورد صنعت آن قرنفل سه درم قاقلهء كبار دو درم عود قمارى خام پنج درم زعفران يك مثقال سنبل الطيب دو درم مصطكى رومى بسباسه از هريك سه درم جوزبوا قرفة الطّيب از هريك دو درم پوست زرد اترج پنج درم زنجبيل يك درم نبات سفيد دو من بدستور جوارش مرتب نمايند جوارش عود ديكر هيضه و اسهال و ضعف معده را فايده دهد و قوى كرداند صنعت آن عود هندى دارچينى هيل صمغ عربى از هريك پنج درم زنجبيل بيست درم قرنفل سه درم كندر دو درم مصطكى يك درم زعفران يك درم و نيم نشاسته چهل درم نشاسته را بوداده اجزا كوفته و بيخته با سه چندان ادويه قند بقوام اورند و بسرشند و بر روى سنك ريخته پهن كنند و بكارد بريده بردارند مقدار خوراكى از دو درم تا سه درم جوارش عود معده و دل را قوت دهد و پيران را موافق باشد صنعت آن عود قمارى قرفة الطيب ساذج هندى زنجبيل قاقله فرنجمشك دارفلفل از هريك دو مثقال زعفران يك مثقال ادويه را كوفته و بيخته بعسل مصفى به قدر حاجت بسرشند و در نسخهء ديكر بجاى قرفه قرنفل است وزن زعفران