و صداع مركّب را نافع باشد صنعت آن بنسخهء جمهور شحم حنظل غاريقون هش سفيد پياز عنصل مشوى اشق سقمونياى مشوى خربق سياه هيوفاريقون فرفيون از هريك شانزده درم بسفايج فستقى افتيمون اقليطى مقل ازرق كماذريوس فراسيون سليخهء سياه از هريك هفت درم و در نسخهء ديكر از هريك نه درم است جندبيدستر فطراساليون از هريك چهار درم ادويهء خشك را كوفته و بيخته و صموغ را بمثلث خيسانيده مجموع را بعسل مصفى بسرشند و بعد از شش ماه در وقت حاجت استعمال نمايند شربتى دو مثقال با آب مطبوخ افتيمون مذكور در اول ذكر ايارجات و نيم درم نمك هندى و قوت اين ايارج تا چهار سال باقى ميماند پس ضعيف ميكردد و اين نسخه بيست و چهار جزو است و مزاجش كرم و خشك است در اواسط درجهء سيّم و بعضى چهار درم زعفران بر اين اجزا افزوده‌اند و در بعضى نسخ فراسيون داخل نيست ايارج جالينوس جمهور بنسخهء ديكر صنعت آن شحم حنظل اشق غاريقون هش سفيد خربق سياه و خربق سفيد هيوفاريقون فرفيون از هريك چهار جزو سليخه افتيمون كماذريوس بسفايج فستقى از هريك چهار جزو و ربع جزوى مرمكى فطراساليون سكبينج جندبيدستر جاوشير زراوند طويل و مدحرج دارچينى دارفلفل فلفل سياه از هريك يك جزو كوفتنى را كوفته و بيخته و صموغ در شراب يا آب خيسانيده حل كرده بر روش ايارجات مقدم با سه وزن ادويه عسل مصفّى معجون سازند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى چهار مثقال با طبيخ افتيمون مذكور يا با طبيخى كه صنعت آن اينست شاه‌تره ده درم عناب جرجانى سى دانه پوست هليلهء زرد تربد مدبّر از هريك شش درم زنجبيل يك مثقال در يك رطل آب بجوشانند تا ثلث بماند بپالايند و ده درم كلقند در آن حل كرده صافى نموده معجون را حب ساخته به اين طبيخ فرو برند ايارج جالينوس بنسخهء قولس صنعت آن كماذريوس فلفل سفيد دارفلفل غاريقون هش سفيد اسطوخودوس خربق سياه سقمونياى مشوى سنبل الطيب افتيمون پياز عنصل مشوى از هريك شش مثقال مر صافى زعفران اشق هيوفاريقون از هريك هشت مثقال عسل مصفّى به قدر كفايت بدستور معجون سازند ايارج جالينوس بنسخهء ابن سرابيون صنعت آن شحم حنظل چهار درم كماذريوس پياز عنصل مشوى غاريقون هش سفيد سقمونيا خربق سياه اسطوخودوس اشق هيوفاريقون از هريك سه درم و يك دانك افتيمون اقليطى جعده مقل ازرق كمافيطوس فراسيون صبر سقوطرى سليخهء سياه بسفايج فستقى از هريك يك درم و نيم فلفل سفيد فلفل سياه دارفلفل مر صافى دارچينى زعفران جاوشير سكبينج جندبيدستر فطراساليون زراوند طويل زراوند مدحرج جنطيانا فرفيون از هريك نصف و دو ثلث نصف درمى عسل مصفّى به قدر كفايت بدستور معجون سازند شربتى از آن مثل شربت ايارج لوغاذيا و منافع مثل منافع آنست [ ايارج دربوس تنقيهء سر مىكند و فرود مىآورد فضول را از سر و دفع مىكند ] ايارج دربوس تنقيهء سر مىكند و فرود مىآورد فضول را از سر و دفع مىكند و نافع است از براى امراض باردهء بلغمى مزمن سر و بهق و برص و وجع مفاصل بلغمى مزمن و عرق النّسا صنعت آن شحم حنظل كه دانها و پوست حنظل را از آن جدا كرده باشند و كندر از هريك بيست درم زراوند مدحرج فطراساليون فلفل سفيد از هريك پنج درم سكبينج جاوشير از هريك هشت درم سنبل الطيب لسان العصافير دارچينى سليخهء سياه زنجبيل زعفران جعده از هريك چهار درم ادويهء خشك كرده را كوفته و بيخته صمغها را خيسانيده داخل كرده ادويهء خشك را بان بسرشند و نكاه دارند و در نسخهء ايارج صبر نيست استطراد آورده شده ايارج روفس كفته‌اند اول ايارجى كه تاليف شده از ايارجات كبار اينست و بعضى ايارج اركاغانيس مقدم دانسته‌اند و بالجمله اين ايارج تنقيهء سودا و بلغم نمايد از بدن و نافع است از براى جميع امراض سوداوى و بلغمى و داء الثعلب را سود دارد صنعت آن بنسخهء شيخ رئيس شحم حنظل بيست مثقال كماذريوس غاريقون از هريك پنج مثقال جاوشير سكبينج سليخه از هريك هشت مثقال فطراساليون زراوند مدحرج فلفل سفيد فلفل سياه از هريك پنج مثقال دارچينى اسطوخودوس زعفران جعده مر صافى از هريك چهار مثقال مر را در شراب بخيسانند و حل نمايند و باقى ادويه را كوفته و بيخته بعسل مصفّى سرشته معجون سازند و در ظرف چينى نكاه دارند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى چهار مثقال در نسخهء ديكر غاريقون ده مثقال داخل است و در نسخهء ديكر چهارده جزو است و دويّم پانزده جزو و مزاجش كرم در دو درجه و نيم و خشك در دو درجه و ربع درجه و در اين نيز صبر داخل نيست ايارج روفس بنسخهء شاپور بن سهيل صنعت آن شحم حنظل بيست درم صبر سقوطرى زراوند مدحرج فطراساليون فلفل سياه و سفيد از هريك پنج درم خولنجان ده درم كماذريوس بيست درم سكبينج جاوشير از هريك بيست درم سنبل الطيب سليخه دارچينى زعفران زنجبيل مر صافى جعده از هريك دو درم ادويه كوفته و بيخته بعسل مصفّى معجون سازند شربتى چهار درم با آب كرم و عسل و نمك ناشتا بخورند بعد از پرهيز و در نسخهء صهار بخت جدّ شاپور بن سهيل كه بلغت سريانى است كمافيطوس و غاريقون و فراسيون از هريك ده درم داخل است و نسخهء شاپور بن سهيل هفده جزو است و مزاجش كرم و خشك است در دو درجه و نيم و نسخهء صهار بخت بيست جزو است و مزاجش قريب است بمزاج نسخهء شاپور بن سهيل ايارج روفس بنسخهء محمود بن الياس صنعت آن مانند ايارج شيخ رئيس است و نوشته كه شربتى از آن دو مثقال چهار مثقال با آب مطبوخ افتيمون و شاه‌تره و هليلهء سياه مويز طائفى منقى و غاريقون هش سفيد اسطوخودوس و كمافيطوس كاوزبان كه جوشانيده و صافى نموده باشند نيم درهم نمك هندى داخل نموده بياشامند و بايد كه استعمال كرده شود اين ايارج بعد از كذشتن شش ماه از ساختن و تا چهار سال قوى مىباشد ايارج روفس بنسخهء ديكر صنعت آن شحم حنظل بيست درم فطراساليون زراوند مدحرج از هريك پنج درم سنبل الطيب سليخه دارچينى زعفران زنجبيل جعده مرمكى صافى از هريك دو درم عسل مصفّى به قدر كفايت بدستور معجون سازند شربتى از دو مثقال تا چهار مثقال با آب مطبوخ افتيمون و شاه‌تره و هليلهء سياه هنكام سحركاه ايارج روفس بنسخهء ديكر صنعت آن شحم حنظل بيست مثقال كماذريوس غاريقون از هريك ده مثقال سقمونياى مشوى چهار درم وجّ تركى قرنفل از هريك دو درم جاوشير سكبينج از هريك هشت درم هر دو صمغ را در شراب يا آب كرم حل كرده و سه چندان مجموع ادويه عسل را بقوام آورده صموغ را در آن مخلوط كرده چون غليظ شود ادويهء ديكر را داخل كرده معجون سازند و بعد از چهار ماه يا شش ماه استعمال نمايند و مقدار مستعمل از آن چهار مثقال با طبيخ افتيمون و در اين صبر نيست صنعت طبيخ افتيمون مستعمل با اين ايارج سناء مكى اسطوخودوس هليله سياه از هريك دو درم افتيمون چهار درم در يك رطل آب بجوشانند تا ثلث بماند بپالايند و ده درم كلقند در انحل كرده صافى نموده ايارج را حبّها ساخته با اين مطبوخ فرو برند [ ايارج شيخ رئيس ابو على بن سينا ره ] ايارج شيخ رئيس ابو على بن سينا ره نافع است از براى جنون و وسواس و فزع و خوف و ماليخوليا و جذام و صرع و تنقيهء دماغ مىكند و فرود مىآورد اخلاط غليظهء ارضيه از دماغ و نافع است از براى جميع امراض حادثه از بلغم غليظ و معده و احشا را از اميزشهاى فاسده پاك ميكرداند و حفظ صحّت مينمايد و قوت باصره را مىافزايد صنعت آن خربق سياه غنچهء كل سرخ منزوع الاقماع از هريك يك درم شحم حنظل غاريقون هش سفيد فلفل سفيد از هريك يك مثقال صبر سقوطرى پنج مثقال نمك هندى يك درم و ثلث درمى حجر ارمنى نيم مثقال زنجبيل دو مثقال وجّ تركى حماما اسارون حبّ بلسان خاشا صعتر دوقو تخم كرفس تخم جزر از هريك سه درم لسان الثور ده درم تخم شاه‌سفرم تخم فرنجمشك تخم بادرنجبويه تخم اترج نعناع خشك از هريك دو درم