محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
1027
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
عروق الصّباغين از هريك ده درم سماق پانزده درم نمك هندى پنج درم اجزا كوفته و بيخته بر پاى دندان بپاشند سنونى كه ناصور لثه را باصلاح اورد صنعت آن اصل السوس عاقرقرحا از هريك يك مثقال شب يمانى كلنار عفص از هريك دو مثقال سماق سه مثقال كوفته و بيخته سنون سازند سنون كه لثه را محكم كند صنعت آن كلنار فارسى بلوط سماق پوست انار كل سرخ حب الاس مازوى سبز عروق الصّباغين اجزا مساوى كوفته و بيخته سنون سازند سنونى كه لثهء اطفال را محكم كند صنعت آن جلنار و حب الاس سماق حنا عفص عدس صندل سفيد فوفل اجزا مساوى كوفته و بيخته سنون سازند سنون كه جهت خون امدن و چرك امدن و تعفن و حركت دندان و ورم پاى دندان نافع است صنعت آن رماد چوب رز فوفل سماق كلنار مرجان سوده مازوى سبز سوخته نشاستهء كهربا مرواريد سوده كل ارمنى برك درخت كز شبّ يمانى پوست درخت توت سفيد كافور از هريك دو دانك كوفته و بيخته سنون سازند سنونى كه دندان متحرك را محكم سازد صنعت آن برك درخت سرو را سوخته بر پاى دندان بپاشند و باب برك رز مضمضه كنند سنون كه دندان را از چرك پاك سازد صنعت آن زبد البحر نمك سوخته شعير سوخته صدف سوخته خاكستر بيخ نى نمك اندرانى زراوند مدحرج اجزا مساوى كوفته و بيخته سنون سازند سنونى كه نافعست دندان متحرّك را كه سبب آن رطوبت باشد صنعت آن سعد كوفى سنبل الطّيب نمك اندرانى كزمازج شاخ سوخته اجزا مساوى كوفته و بيخته بر پاى دندان بپاشند و اكر موى سر ادمى را بسوزند و با روغن كل سرخ ممزوج سازند نافع است درد دندان را و درد كوش را [ سنون كه بوى دهان خوش كند و بن دندان سخت كند ] سنون كه بوى دهان خوش كند و بن دندان سخت كند و خون بر طرف كند و كوشت بروياند و خارش بن دندان را بر طرف سازد صنعت آن كزمازج كلنار تخم كل فوفل سعد كوفى ورق مورد مرواريد طباشير سفيد از هريك يك مثقال دمالاخوين كندر از هريك نيم مثقال صندل سفيد صندل سرخ از هريك دو مثقال كوفته و بيخته شب سنون سازند و صبح دهان را با آب برك مورد بشويند سنونى كه دندان را جلا دهد و دهان را خشبو كرداند صنعت آن سك كزمازج دارفلفل قاقلهء صغار زنجبيل از هريك دو مثقال ملح نان ده مثقال عود محرق پنج مثقال زبد البحر چهار مثقال شعير محرق هفت مثقال اجزا كوفته و بيخته سنون سازند سنونى كه نافع است در وقتى كه به سبب جوشش و قلاع كوشت بن دندان كم شود صنعت آن دمالاخوين آرد كرسنه بيخ سوسن مساوى كوفته به سركه عنصل و عسل مصفّى بسرشند و بر موضع علّت طلا كنند و اكر علت مذكور محكم شود به اين نسخه عمل نمايند نوشادر فلفل قلقديس قلقطار نمك سوخته از هريك يك درم شب يمانى دو درم مازو رامك به سركه سرشته از هريك دو درم و نيم زعفران سوخته يك مثقال كندر يك مثقال كاغذ سوخته دو مثقال اجزا نرم كوفته با سركه سرشته اقراص سازند و در سايه خشك ساخته در وقت حاجت سوده بر دندان بمالند و بعد از آن با آب غوره و آب سماق دهن را بشويند و مضمضه كنند و اكر سوزش و بىتابى كند بروغن كل سرخ نيم كرم مضمضه كنند و يك ساعت در دهن نكاه دارند و به اين دستور عمل كنند كه اكر از آن موضع خون بيايد بعد از آن به اين نسخه مضمضه كنند تا كوشت موضع محكم شود و جراحت برود برك مورد فودنج دشتى كلنار كزمازج عاقرقرحا در آب جوشانيده صافى نموده مضمضه كنند سنونى كه جهت استحكام دندان متحرك مجرب است صنعت آن كندر زراوند مدحرج پرسياوشان بيخ بنفشه مرجان سرخ از هريك پنج مثقال صندل سفيد دو مثقال كوفته و بيخته سنون سازند سنون كه قلاع را نافع بود و بوى دهان خوش كند و بيخ دندان را محكم كرداند صنعت آن شياف ماميثا تخم كل لسان الحمل پوست هليلهء زرد كلنار فارسى برك زيتون كزمازج شب يمانى مساوى كوفته و بيخته استعمال نمايند سنونى كه دندان متحرك را محكم سازد صنعت آن مرمكى توتياى هندى شب يمانى نشاسته كل سرخ سماق پوست انار ترش استخوان هليلهء زرد سكّ كلنار مازو كزمازج مساوى كوفته و بيخته سنون سازند سنونى كه همين خاصيّت دارد صنعت آن بيخ سوسن عاقرقرحا از هريك يك درم شب يمانى دو درم كلنار مازو سماق از هريك دو مثقال كوفته و بيخته سنون سازند سنونى كه استرخا و ورم لثه را نافع باشد و دندان را از چرك پاك كند صنعت آن پوست انار كلنار زردچوبه سماق شب يمانى مازو از هريك يك درم كوفته و بيخته استعمال نمايند سنونى كه اكله و ناصور بيخ دندان را نافع باشد و خون رفتن باز دارد صنعت آن مر نوشادر زرنيخ سوسن اجزا مساوى كوفته و بيخته استعمال نمايند سنون كه دندان متحرك را محكم سازد صنعت آن شاخ كاو كوهى نمك سوخته از هريك ده درم زعفران مرمكى سنبل الطّيب مصطكى سداب از هريك دو درم سماق كلنار فوفل طباشير از هريك يك درم كوفته و بيخته سنون سازند سنون كه به جهت سستى و جنبيدن دندانها بسيار نافع است صنعت آن طباشير سفيد كشنيز خشك كلنار سماق شب يمانى دمالاخوين قشار كندر ساذج هندى سعد كوفى عاقرقرحا سوده بعد از مضمضهء دهان به سركه و كلاب سنون نمايند سنون كه قلاع را نافع است صنعت آن سماق نشاسته تخم خرفه عدس مقشر صندل سفيد طباشير حنا كشنيز خشك از هريك هشت درم كافور نيم درم كوفته و بيخته بر دهان بمالند سنون نافع جهت اسان كندن دندان صنعت آن عاقرقرحا يك مثقال نوشادر سه مثقال مغز تخم شفتالو سه مثقال كوفته و بيخته در بن دندان كذارند اسان كنده شود سنون نافع جهت درد و استحكام دندان صنعت آن فلفل سياه فلفل دراز فلفلمويه كشنيز خشك برنك كابلى مازو زيره نانخواه از هريك يك مثقال نمك سيندهه نمك سياه سعد از هريك دو مثقال كوفته و بيخته سنون سازند سنون مجرب براى تقويت دندان و رويانيدن كوشت بيخ دندان و حبس خون و تحريك صنعت آن مصطكى رومى كل فوفل كه بهندى موچرس نامند دمالاخوين مازوى خشك كلنار پوست هليلهء سياه پوست هليلهء زرد املهء منقى برك حنا كات سفيد خالص كشنيز خشك از هريك يك جزو نمك لاهورى نيم جزو ادويه كوفته و بيخته استعمال نمايند سنون نافع جهت درد دندان از هر قسم كه باشد صنعت آن زاج بريان عود سوخته كلنار سماق سعد كوفى اجزا مساوى كوفته و بيخته استعمال نمايند سنون مجرّب جهت قرحه و جوشش دهان صنعت آن كت شسته زاج سفيد محرق از هريك چهار دانك توتياى هندى محرق سه دانك قاقلهء كبار پنجدانك اجزا نرم كوفته و بيخته سنون سازند سنون كه چرك از بن دندانها پاك سازد صنعت آن نمك اندرانى سوخته زبد البحر سوخته استهء هليلهء زرد سوده پوست بليله از هريك نيم مثقال كوفته و بيخته شب بر پاى دندانها كه چرك داشته باشد بپاشند و صبح باب اريه بشويند و آريه مرزنجوش است سنون نافع از براى لثهء مسترخيه و داميه و اسنان متحرك صنعت آن جو سوختهء سماق سوختهء برك درخت كز محرق كلنار فارسى از هريك نيم مثقال مرجان سفيد محرق مر صاف زاج محرّق طباشير سفيد از هريك دو مثقال قصب فارسى رماد چوب رز دمالاخوين از هريك يك مثقال عاقرقرحا كافور قيصورى از هريك پنجدانك كوفته و بيخته بر روى سنك صلايه كرده چندان بسايند كه ملايم و نرم شوند و در پاى دندان بپاشند و بعد از يك ساعت بابيكه اين ادويه را در آن جوشانيده باشد بشويند ادويه اينست فوفل يك مثقال سماق جفت بلوط برك نيم برك درخت كز پوست درخت توت از هريك دو مثقال طباشير سفيد بيخ بنفشه كلنار فارسى عنب الثعلب طراثيث از هريك نيم مثقال شب يمانى يك مثقال مجموع را در نيم من كلاب و ده مثقال سركه با آبغوره چندان بجوشانند كه نصف بماند بعد از آن صافى نموده مضمضه نمايند سنونى كه كوشت بن دندان را محكم كند