محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

888

قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )

كلاب عرق كاوزبان عرق بهار نارنج از هريك دو من آب به قدر كفايت شكر نيم من ادويه را در عرقها و آب يك شب بخيسانند مشك عنبر و مصطكى و زعفران را در پارچه كتانى بسته در جائى كه عرق ميچكد بكذارند و بدستور عرق كشند چون عرق كشيده شود سرد كرده در شيشه كنند و در جاى سرد بكذارند و هر روز سه پياله ترشى خورى از آن بياشامند و در نسخهء ديكر چنين آوردهء كه اول مرتبه لحوم را در عرقها عرق كشند پس ادويه را در آن عرق خيسانيده مرتبه ثانى عرق كشند و در اين مرتبه مشك و عنبر بر دهان نيچه بندند يا در جايى كه عرق در آن ميچكد بكذارند بدانكه چون اين عرقها به سبب شيرينى خصوص هرگاه مدتى بمانند خالى از سكرى نيستند و شبهه‌ناك‌اند پس اكر شيرينى داخل نكنند بهتر است [ عرق چهار چينى از اطباى هند و فرنك جهت اتشك و قروح خبيثه ] عرق چهار چينى از اطباى هند و فرنك جهت اتشك و قروح خبيثه و استسقا و امراض كرده و مثانه و قروح و جروح آلات تناسل خصوص كه مزمن باشد چون بيست روز تا چهل روز بحسب احتياج بدستور مقرر و شرائط بياشامند نفع عظيم بخشد صنعت آن چوب چينى اعلى چهل مثقال دارچينى كبابه چينى ريوند چينى از هريك بيست مثقال هر چهار را جوب‌كوب نموده در عرق كاوزبان و بادرنجبويه و شاهتره و بسفايج و خارخسك و اذخر مكى از هريك نيم پاو اثار يك شبانروز بخيسانند پس از همين عرقها از هريك يك اثار بر آن ريخته بدستور متعارف بقرع و انبيق عرق كشند كه سه اثار برايد و از نيم پاو كه بيست و چهار مثقال صيرفى مىشود شروع نمايند كه صبح و شام نيم كرم بياشامند و روزى ده مثقال بيفزايند تا بيست و يك يوم و به همين دستور كم نمايند اكر منظور چهل يوم باشد و اكر بيست يوم تا ده روز بيفزايند و ده روز بكاهند و اكر سى يوم تا پانزده يوم بيفزايند و تتمه نقصان نمايند و چون عرق نزديك باتمام رسد از سر نو بكشند و در بين آشاميدن از لبنيات و حموضات و نمك و غيره بدستور مذكور اجتناب نمايند و اكر براى استسقاى و سوء القنيه شكاعى و باد آورد و فقاح و اذخر و بيخ كاسنى و بيخ كرفس و رازيانه و كبر و افسنتين بيفزايند از هريك به وزن لائق و همچنين از براى هر علت ادويهء مناسبهء مختصه بان و از براى اتشك و قروح و جروح خبيثه صاصفراس و نيم وزن چوب چينى و افتيمون ربع آن اولى است و اكر در امراض مزمنه و صعبه قدرى چوب چينى و كياكو كه چوب چينى سه ربع و كياكو يك ربع باشد و بيان كياكو در خاتمه ان شاء اللّه تعالى خواهد آمد در آب خيسانيده به طرز نقوع بجاى آب نيم كرم يا سرد بياشامند كه آب خالص نه‌نوشيده شود بهتر است بدين قسم كه پنج يوم هر روز سه مثقال و پنج يوم ديكر هر روز پنج مثقال و پنج يوم ديكر هر روز هفت مثقال و پنج يوم ديكر هر روز نه مثقال باز پنج پنج يوم كم نمايند بدستور مذكور و نيز اكر در عرق مرتبهء دويم نيز بر اجزاى چهار چينى قدرى بيفزايند تا بيست يوم و باز بكاهند مثلا بر چوب چينى شش مثقال و بر سه چينى ديكر سه سه مثقال بهتر است فصل در بيان دستور استعمال اين دوا بطريق معجون و مفرّح بدانكه بعضى از معاجين چوب چينى در اوجاع مفاصل بلغميه و بادهاى اتشك و امراضى كه بعد از اتشك عارض شده باشد چون آن معاجين را بعد از تنقيه استعمال نمايند نافع است و بعضى ديكر در سائر امراض بلغميه از درد كمر و ضعف معده و باه مفيد است و بعضى را منافع ديكر هست كه به تفصيل در منافع معاجين بيان مينمايند [ معجون چوب‌چينى مستعمل در اوجاع مفاصل سرد و دردها و امراضى كه بعد از اتشك حادث شده ] معجون چوب‌چينى كه در اوجاع مفاصل سرد و دردها و امراضى كه بعد از اتشك حادث شده باشد به نهايت نافع است اما چون مسهل است ملاحظه از نان و غذاهاى غليظه لازم است و اكر در ايام خوردن اين معجون قيمه شوربا با نخود آب تناول نمايند بهتر است صنعت آن چوب‌چينى اعلى بيست مثقال سورنجان مصرى زعفران مصطكى رومى دارچينى از هريك سه مثقال صعتر فارسى كه آن را اوسن نامند ماهى زهره بوزيدان پوست بيخ كبر شيطرج هندى رازيانه فلفل سياه قرنفل كل سرخ قاقله كبار از هريك دو مثقال پوست هليله زرد تربد سفيد مدبر از هريك هفت مثقال نمك هندى زنجبيل از هريك يك مثقال كوفته بيخته وزن نموده بروغن بادام شيرين ده مثقال چرب نموده با يك‌صد و هشتاد مثقال عسل سفيد خوشبو كف كرفته بقوام آورده معجون سازند قدر شربت در امزجهء قويه سه مثقال و بتدريج تا چهار پنج مثقال مىتوانند خورد و در امزجه ضعيفه يك مثقال و بتدريج تا دو مثقال و در امزجهء معتدله دو مثقال تا چهار مثقال اكر بعد از شش روز قدر خوراك روز اول را مضاعف سازند كه مواد بيشتر دفع شود نافع‌تر خواهد بود اما در آن روز غذا بايد نخود آب باشد با كوشت جوان مرغ و هيل و دارچينى [ معجون چوب چينى ديگر از مخترعات حكيم عماد الدّين محمود حسينى شيرازى ] معجون چوب چينى ديكر كه از مخترعات حكيم عماد الدّين محمود حسينى شيرازى است و در مزاج غير حار تقويت قوى مىكند منعش حرارت غريزيه است و به نهايت مقوى باه است و در اعضا و رطوبت و ضعف معده را نافع است و پرهيز بسيارى ندارد صنعت آن چوب چينى اعلى سى مثقال جدوار خطائى مجرب خولنجان زرنباد ساذج هندى درونج عقربى زنجبيل عاقرقرحا مشك خالص صافى از هريك دو مثقال بهمن سرخ بهمن سفيد تودرى سفيد تخم ترب دارچينى مصطكى قرنفل دانه هيل جوزبوا بسباسه عود قمارى خصية الثعلب مصرى زعفران از هريك سه مثقال مغز بادام شيرين مقشر مغز تخم خربزه مغز فندق لسان العصافير از هريك شش مثقال مغز پسته مقشر مغز نارجيل مقشر از هريك ده مثقال كوفته بيخته بدستور معجون نمايند مقدار شربت در امزجه متوسطه دو مثقال است و در امزجه قويه سه مثقال و در امزجهء ضعيفه يك مثقال معجون چوب چينى كه در اكثر امراض و امزجهء بارده و اوجاع و درد اعضا خصوص كه بسبب اتشك باشد نافع است صنعت آن چوب‌چينى باوصاف مذكوره سى مثقال قرنفل جوزبوا بسباسه كل سرخ زعفران خولنجان زرنباد سعد كوفى از هريك سه مثقال دارچينى قاقله فلفل سياه سنا مكى مصطكى رومى سورنجان بوزيدان لسان العصافير از هريك پنج مثقال زنجبيل دارچينى دارفلفل سياه سنا مكى مصطكى رومى سورنجان بوزيدان عاقرقرحا جدوار خطائى از هريك دو مثقال كوفته بيخته بعسل مصفى سه وزن ادويه معجون سازند قدر خوراك اين معجون مثل معجون سابق است اما ملاحظه و پرهيز اين كمتر است معجون چوب چينى ديكر كه در فوايد منافع قريب است بمعجون سابق صنعت آن چوب سى مثقال دارچينى دارفلفل مصطكى رازيانه از هريك سه مثقال سنا مكى صمغ عربى مغز بادام شيرين مقشر از هريك چهار مثقال تخم كرفس زعفران سورنجان قرنفل از هريك ده مثقال زنجبيل يك مثقال و نيم عسل سه وزن ادويه بدستور