دارچينى جوزبوا قاقله صغار سك اصلى از هريك پنج درم كندر ده درم فلفل زنجبيل از هريك شش درم جندبيدستر نيم درم شكر طبرزد برابر همه ادويه كوفته على الرسم جوارش سازند شربتى سه درم [ جوارش سلمويه ديگر معده را قوت دهد و طعام هضم كند ] جوارش سلمويه ديكر معده را قوت دهد و طعام هضم كند و اشتهاى طعام بياورد و نفخ و جشا را دور سازد صنعت آن كندر نانخواه مصطكى از هريك شش درم فلفل اذخر مكى حب الغار عود هندى خام غرقى از هريك سه درم مجموع را جداجدا كوفته بيخته مويز طايفى صد درم با پوست و دانه كوفته همچون مرهم سازند و ادويه را با مويز بسرشند و در ظرف چينى يا شيشه نكاه دارند شربتى از يك مثقال تا سه مثقال [ جوارش شاهى ] جوارش شاهى تاليف آن مرحوم ماليخوليا مراقى را بىنظير است و مقوى قلب و معده است و تفريح آورد صنعت آن امله مربا هليله مربا از هريك هفتاد و پنج مثقال از استه بيرون كرده زرشك منقى كلاب عرق بيدمشك از هريك هفتاد و پنج مثقال همه را به‌پزند تا مهرا شود ماليده بپالايند پس شراب انار ترش شراب انار شيرين نبات سفيد شربت نارنج ليمو شربت الو از هريك چهل و پنج مثقال سكنجبين سى و پنج مثقال داخل نموده بقوام آورند پس ابريشم مقرض ورق طلا ورق نقره مرواريد ناسفته از هريك سه مثقال عنبر اشهب دو مثقال كل كاوزبان غنچه كل سرخ از هريك پنج مثقال كوفته بيخته بان بسرشند شربتى دو درم جوارش صعتر آن را به فارسى كوارش اوشن كويند رياح معده و امعا را دفع كند و معده را قوت دهد و ضعف هضم را زائل كند و امراض باردهء دماغى را نافع باشد صنعت آن صعتر فارسى زوفرا نانخواه نعناع خشك مرزنجوش سبز زيره كرمانى از هريك پنج درم زنجبيل وج تركى بسباسه عود هندى خام غرقى از هريك سه درم تخم كرفس رازيانه انيسون از هريك چهار درم حاشا دو درم شكر پنجاه درم همه را كوفته بيخته با سه وزن آن عسل مصفى تركيب نموده استعمال نمايند شربتى يك مثقال [ جوارش طاليسفر ] جوارش طاليسفر نافع از براى سردى معده و كبد و رياح غليظه و مقوى كبد است صنعت آن طاليسفر پنج درم زنجبيل بيست درم فلفل دوازده درم هيل‌بوا قرفه از هريك شش درم شكر طبرزد پنج رطل كه ششصد و چهل و دو درم و نيم باشد كوفته بيخته در ظرفى نكاه دارند بوقت حاجت يك مثقال آن را تناول نمايند و مزاج اين جوارش كرم است در اخر درجهء دويم و خشك است در سه ربع درجهء اولى در نسخهء ديكر بجاى فلفل دارفلفل است جوارش العاج معين بر حمل است صنعت آن نشاره عاج ميعه سائله مصطكى سنبل الطيب دارچينى از هريك پنج مثقال پوست زرد اترج سعد كوفى عود قمارى خام نارمشك قرنفل از هريك چهار مثقال عود الصليب كل سرخ ساذج هندى افيون مصرى خالص از هريك سه مثقال و اكر افيون را يك مثقال نمايند بهتر است عنبر اشهب مشك خالص از هريك نيم مثقال عنبر و مشك را از هريك يك مثقال نمايند نيز خوب است نبات برابر تمام ادويه على الرسم جوارش سازند شربتى از يك مثقال تا دو مثقال [ جوارش عطائى ] جوارش عطائى منى زياده كند و كرده قوت دهد و دماغ را قوى كرداند صنعت آن شقاقل مصرى قاقله صغار دارفلفل خولنجان دارچينى زنجبيل قرفة الطيب از هريك پنج مثقال بهمن سرخ بهمن سفيد تودرى كلكون تودرى زرد تودرى سفيد تخم يونجه تخم شبت مغز تخم خربزه تخم جرجير تخم پياز سفيد تخم هليون كثيرا تخم شلغم تخم كرفس از هريك سه مثقال مجموع را كوفته بيخته ترنجبين سفيد پاك كرده سه وزن مجموع ادويه ترنجبين را يك شب در شير كاو بخيسانند و صبح در دست ماليده بكذارند كه اكر خاكى در آن مانده باشد ته‌نشين شود پس صافى نموده بجوشانند تا غليظ شود پس از آتش فرود آورند و بكذارند كه حدّت و حرارت شكسته شود و نيم كرم باشد ادويه را بان بسرشند در ظرف چينى نكاه دارند شربتى سه مثقال با دو اوقيه شير كاوميش تازه دوشيده جوارش قنداريقون اين جوارش از دو ميان است نافع است از براى ضعف معده كه توليد رياح در آن بسيار باشد و از براى ضعف كبد بارد و استسقاى طبلى و از براى درد پشت و در معدهء صنعت آن به نسخهء شيخ رئيس زنجبيل سنبل الطيب از هريك شش درم مصطكى رومى نانخواه از هريك چهار درم تخم كرفس نعناع خشك از هريك پنج درم سليخه سياه زيره كرمانى مدبر عاقرقرحا حب بلسان از هريك دو درم ساذج هندى يك درم كوفته بيخته بعسل سفيد مصفى بسرشند و در سبوچه سبز نكاه دارند شربتى نيم مثقال مزاجش كرم است در اول درجه سيوم و خشك است در اخر درجه سيوم حكيم معصوم در قرابادين خود كفته كه شربتى از اين جوارش چهار مثقال است او در نسخه او انيسون چهار درم داخل است و در نسخه ابن جزله بر نسخه اصل فلفل سياه شش درم انيسون چهار درم افزود است و در نسخه سيد اسمعيل در ذخيره در سوء مزاج بارد ساذج معده بجاى نعناع خشك پودنهء دشتى آورده و باقى موافق نسخهء شيخ رئيس است [ جوارش قنداريقون ديگر گرم مننده معده ] جوارش قنداريقون ديكر معده را كرم كند و رياح بشكند و نافع است از براى اوجاع معده و امعا و تفتيح سدهاى كبد و استسقاى لحمى را مفيد است صنعت آن تخم سداب زعفران تخم كرفس انجدان زنجبيل حاشا مغز بادام شيرين مقشر از هريك شش درم كندر مغز بادام تلخ مقشر از هريك دو درم فلفل هفت درم كوفته و بيخته با دو وزن و يا سه وزن ادويه عسل منزوع الرغوه بسرشند شربتى از يك مثقال تا دو مثقال در نسخه ديكر بجاى مغز بادام شيرين مغز چلغوزه به وزن آن داخل است جوارش قنداريقون ديكر نفخ معده و روده و درد معده و امعا را نافع باشد صنعت آن زنجبيل فلفل سنبل الطيب از هريك چهار درم مصطكى نانخواه تخم كرفس پودنه دشتى از هريك پنج درم حبّ بلسان سليخه عاقرقرحا زيرهء كرمانى مدبر از هريك دو درم ساذج هندى يك درم كوفته بيخته با سه چندان عسل مصفى بسرشند و معجون سازند شربتى از يك مثقال تا دو مثقال و اين همان نسخه شيخ الرئيس است با اندك تفاوتى [ جوارش قنداريقون ديگر منقول از منهاج ] جوارش قنداريقون ديگر منقول از منهاج نفخ و بردت معده را سودمند بود و درد معده كه از برودت و بلغم و نفخ و سوى هاضمه باشد بر طرف كند صنعت آن زعفران انجدان تخم كرفس زنجبيل حاشا مغز چلغوزه تخم سداب از هر يك دو درم كندر مغز بادام تلخ از هر يك چهار درم فلفل شانزده درم كوفته بيخته با سه چندان عسل مصفى على الرسم بسرشند شربتى يك مثقال [ جوارش فواكه ] جوارش فواكه تاليف استاد زين الدّين صاحب اختيارات بديعى معده را قوّت دهد و قى باز دارد و جكر و دل و رودها را قوّت دهد دفع صفرا كند و تنقل بان كردن دافع خمار است صنعت آن آب انار شيرين آب انار ترش آب سيب ترش آب سيب شيرين آب به ترش آب به شيرين آب غوره آب زرشك آب سماق آب كيل آب امرود اجزاء متساوى همه را باتش ملايم به پزند تا بربع رسد و كف آن را بكيرند پس مساوى آنچه باقى مانده قند سفيد داخل كرده باتش ملايم بجوشانند تا بقوام آيد پس آب ليمو آب اترج از هريك متساوى يك جزو اندك‌اندك داخل كرده باتش به‌پزند تا بقوام جوارش رسد وقتى كه تمام ابها را تشرب كرده باشد بر روى سنك ريخته به‌برند و بردارند و اكر خواسته باشند آب فواكه را با قند سواى آب ليمو و آب اترج بقوام بلند آورند پس فرود آورده اندك آب ليمو و آب اترج داخل نمايند و قرص سازند چه اكر پيش ازين داخل نمايند تلخ مىشود و اكر بعد از فرو كرفتن از آتش مشك تبتى دو دانك مصطكى رومى يك درم زعفران نيم درم سوده داخل كنند بهتر است جوارش فواكه مفوه نافع از براى ضعف قلب و معده و خفقان صنعت آن آب انار ترش آب انار شيرين آب