آن تا دو درهم است و نوشته كه مؤلف اختيارات بديعي كويد كه آنچه در زمين خشك رسته باشد قاتل است و در اختيارات بنطر نيامده * ااجر * بمد همزه و ضم جيم و راى مهملهء مشدده بعربي لبن بكسر لام و سكون باى موحده و نون و بر وزن كتف و ابل نيز آمده و از لغات مثلثه است و بفارسي خشت و بهندى انيته نامند ماهيت آن بدانكه آن دو قسم مىباشد يكى قسم سفيد است كه در كورهء آهك‌پزى مىپزند و اين قسم بهتر و مستعمل در اعمال طب است و قسم دوم آجر سرخ است و آن را در كورهء آجرپزى به اين طريق مىپزند كه خشت خام خشك كرده را ته بته چيده ما بين هر دو ته آن شاخهاى چوب درخت ناك يا چوب درخت ديكر يا سركين كاو و يا غير آن كذاشته آتش مىدهند تا تمام چوب و سركين كه ما بين آجرها است سوخته شود و همه خشتها پخته كردد پس مىكذارند تا سرد شود برداشته بخرچ مىآورند و بهترين آن تمام پخته يكسان آن است و در بعضى كورها قدرى نوشادر خصوص در آنها كه از فضلات طبخ داده باشند و يا خاك آنها حر يعني خالص نباشد بلكه آغشته باشد با فضلات به عمل مىآيد و نيز قطعهاى خزفى جوش خورده سياه و بنفش از همه كورها برمىآيد در بعضى بيشتر و در بعضى كمتر به همان جهت كه از شدت حرارت آتش كداخته لطيف آن تحليل يافته كثيف آن مىماند * طبيعت * آن كرم در دوم و خشك در چهارم * افعال و خواص و منافع آن * امراض الراس * چون آجر سفيد آب نديده را در آتش سرخ نمايند كه مانند اخكر شود و در آب و يا شراب اندازند آن مقدار كه به جوش آيد و چادرى بر سر كرفته سر را ببخار آن بدارند تا عرق شود جهت تحليل مواد باردهء دماغيه و نزلات مزمنه و درد سر كهنه بيعديل و مجرب است و ضماد آن با نمك و سركه جهت حزاز نافع الاورام و البثور و الرياح و الاستسقاء و البواسير و غيرها چون خشت پختهء آب نديدهء درست يا قطعهء از ان را خصوص كه سفيد باشد به آتش كرم كرده قدرى آب يا شراب بران پاشيده در نمدى و يا پارچهء پنبه‌دارى پيچيده بر عضوى كه وجع بارد حادث از سردى و يا ريح محتبس و يا ورم بارد و يا بر موضع بواسير كه وجع شديد داشته باشد تكميد نمايند موجب تعريق آن عضو و دفع مواد بارده و تحليل و تسكين وجع آنست و ضماد آن با آب غوره جهت شرى و منع ظهور آن و با سركين كاو جهت تحليل اورام و بثور بلغمي و استسقاى لحمي و زقي و سوء القنيه و ذرور آن براى قطع خون جراحات و جلوس بر روى آجر كرم كرده زحير رطوبي و بارد ريحي و وجع بواسيرى را مجرب و مسكن آن است خصوص كه روغن كل سرخ بر ان ريخته باشند و چون دو آجر آب نديده را برهم بسايند و كرد آن را بر عضوى كه وجع و ورم بارد داشته باشد عسل بمالند و آن را بران بپاشند و در آفتاب نشينند وجع و ورم آن را زائل سازد و اطباى هند را زعم آنست كه چون آجر را ريزه كرده در دوغ كاو اندازند و يك شب بكذارند و صبح صافى نموده آن دوغ را بنوشند قرحهء مزمنه را نافع آنست و اما دهن آجر كه آن را دهن المبارك و دهن المنفذ نيز نامند بنهايت كرم است * افعال و خواص ان * سريع النفوذ و محلل و معرق و ملطف و سعوط آن جهت صرع و لقوه و نسيان و آشاميد آن براى صرع و فالج و لقوه نافع و قطور آن در بيني جهت صرع و در كوش جهت ثقل سامعه و نشوق آن براى فالج و امراض باردهء دماغي و ماليدن آن بر مؤخر دماغ براى نسيان و با شراب زوفى جهت ضيق النفس و دفع فضلات ريه و اكتحال آن جهت تحليل آب نازل در چشم بىنظير و ماليدن آن بودند ان كشندهء كرم و مسكن الم آن است و آشاميدن آن جهت كشتن كرم معده و امعا و تفتيت سنك مثانه مجرب و جهت ادرار بول و سائر امراض باردهء مثانه و مغص بارد و رياح و ففخ ظاهرى و باطني و تحليل خون منجمد و جهت عرق النسا و مفاصل مفيد و حمول آن جهت كشودن دم بواسير و اسقاط دانهء آن و رفع كرمهاى مقعده و فرزجهء آن جهت كشودن دم حيض و اخراج جنين زنده و مرده و مشيمه سريع الاثر و طلا و آشاميدن آن جهت سموم