محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

65

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى )

* و ادويهء منسوبه باخلاط اربعه و منسوبه باعضا و ادويهء مناسبه ببعض امراض نيز در جداول ذكر خواهد يافت بدانكه ادويهء كه مستدير الاصول باشند اورام و بثور و صلع را نافع‌اند مانند بخور مريم و اسطراطيوس و خلد دنياى صغير و لوف الحيه و اشراش و سكبينج و غاريقون و ثوم و بصل و آنچه در عروق آنها ثقب‌ها باشد جراحات را نافع است مانند اسقيطس و بترنكا و ملسمنا و اسطراطيوس و خرانيا و رعي الحمام و غافث و آنچه در آنها لعابيت و لزوجت و صمغيت باشد قروح و جروح را مانند اسقيطس كبير و خطمي و اكليل الشمس و انزروت و دبق و صبر و مرو كندر و دم الاخوين و صمغ البطم و مصطكى و قوماليمي و آنچه در برك آنها ثقبها و خشونت باشد حكه و جرب و قوبا و امثال اينها را نافع است و آنچه آنها را مشابهتي به حيوان باشد نافع نهش آن حيوان را و از آنچه ذكر يافت دانسته مىشود خاصيت و طبيعت آن ادويه و كاه استدلال نموده مىشود از بعض احوال ظاهره بباطنهء آنها خصوصا به چيزى كه در انست از ملحيت و زيبقيت و كبريتيت زيرا كه اشياء خللى از اين امور نيستند و طعوم همكى از ملحيت است و روائح تمامي از كبريتيت و رنكها تمامي از زيبقيت آنها است و هركس را حداقتي در صناعت باشد مىتواند كه استدلال نمايد از امور ظاهره بر امور باطنه و مىتواند حكم نمود ميان نسبت صورت ظاهره بباطنه خصوصا كه تجربه را به آن ملاحظه نموده باشد و اينجا بدين مقدار بهريك هريك از مطالب و مقاصد متفرقهء نجوميه و طبيعيه متعلقهء مسائل ضروريهء طبيه اشاره نموده شد براى تذكرهء صاحبان بصيرت و علم و معرفت ( * )