محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

519

خلاصة الحكمة ( فارسى )

وِلاء : ( ع . مص ) . موالات . پياپى كردن . دمادم كردن . پيوستگى كردن ميان دو چيز . پيوستگى با هم نمودن . وَلاء : ( ع . امص ) . دوست دارى . ( منتهى الارب ) . يارى و نصرت . ( اقرب الموارد ) . مُلك و پادشاهى . ( منتهى الارب ) . « » هابِط : ( ع . ص ) . فرودآورنده . نازل شونده . فرودآينده . ( منتهى الارب ) . هاتِك : ( ع . ص ) . نعت فاعلى از هَتْك . پرده در . هاشِمَة : ( ع . ا ) . شكستگى سر كه استخوان شكند يا بشكند آن را بى جدايى يا بشكند آن را ، پس خون روان گردد پس برآرند آن استخوان شكسته را و آشكار گردانند فراشه را . ( منتهى الارب ) . شكستگى سر كه استخوان را بشكند . ( ذخيرهء خوارزمشاهى ) . هاضِمَه : ( ع . ص ) . مؤنث هاضم . هضم كنندهء طعام . گوارنده . ( ا ) . يكى از هشت خادم نفس نباتى است كه غذا را مىپزد . - جهاز هاضمه : دستگاه گوارش . مجموعهء اعضاء كه به كار هضم يارى دهند . دستگاه گوارش انسان مجراى عضلانى غشائى طويلى است كه از سوراخ خارجى حفرهء دهانى شروع شده به سوراخ مقعد ختم مىگردد و آن را مجراى تغذيه نيز مىگويند . طول آن 10 تا 12 متر است و معمولًا شش تا هفت برابر طول كلى بدن مىباشد . - قوهء هاضمه : قوه اى كه غذا را پخته گرداند . گوارندهء غذا . قوه اى در حيوان كه طعام خورده را گوارد و يكى از چهار قوهء طبيعيهء خادمه است . « و هى قوة تخلع الغذاء مدة المسك ، صورة اللحم و الخبز مثلا و تلبسه صورة العضو » . « 1 » قوه اى كه طعام را نرم مىكند و تحليل مىبرد . ( ناظم الاطباء ) . هامَة : ( ع . ا ) . هامه . سر از هر حيوانى . ( ناظم الاطباء ) . سر هر چيزى . ( اقرب الموارد ) . تار . چكاد . چكاك . تارك . فرق سر . ميان سر . ( مهذب الاسماء ) . كاسهء سر . ( غياث ) . بالاى پيشانى . ( السامى ) . پيشانى . ( غياث ) .

--> ( 1 ) . تذكرهء ضرير انطاكى ، ج 1 ، ص 13 .