محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
498
خلاصة الحكمة ( فارسى )
كه قوام رطوبت را غليظ تر و ستبرتر مىكند چه به وسيلهء گرم كردن آن و چه به وسيلهء فسرانيدن آن و چه به وسيلهء آميختن آن . « 1 » مُعَوَّج : ( ع . ص ) . كج و ناراست . ( آنندراج ) . مُعَوِّج : ( ع . ص ) . كج كننده . مُعَيَّنة : ( ع . ص ) . - نية معينة : نيت معلوم و آشكار . ( اقرب الموارد ) . مَغابِن : ( ع . ا ) . جِ مَغبَن . ( منتهى الارب ) . كشهاى ران و بغل . ( ناظم الاطباء ) . مَغْرَس : ( ع . ا ) . جاى نشاندن درخت . ( آنندراج ) . جاى غرس . ج مغارس . ( اقرب الموارد ) . مُغَرَّس : ( ع . ص ) . در زمين نشانده . ( فرهنگ نوادر لغات كليات شمس ، چ فروزانفر ) . مغرس كردن : نشاندن . كاشتن . مُغَيرة : ( ع . ص ) . مغيره . تأنيث مغير . ج مغيرات . دگرگون شده ها . تغييريافته ها . مُغَيرة : ( ع . ص ) . مغيره . در طب قديم قوه اى است از قواى حيوانى كه غذا را به گوشت و خون و رگ و پى و استخوان بدل كند و به عبارت ديگر غذا را مانند اجزاى اندامها كند . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . و آن بر دو قسم است : مغيرهء اولى و آن غذا را بعد از هضم به اندامها پيوسته كند و مغيرهء ثانيه و آن غذايى را كه به اندامها پيوسته ، همانند اجزاى اندامها كند از رنگ و شكل ، و از ضعف مغيرهء ثانيه برص و بهق پيدا شود و از ضعف مغيرهء اولى استسقاى لحمى حادث شود ، و گويند مغيرهء اولى همان قوهء مولده و مغيرهء ثانيه همان غاذيه است ، زيرا كه در بدن مولود عمل اولى مقدم بر عمل ثانى است . ( بحر الجواهر ) . قوهء غاذيه را مغيره گويند و مغيرهء اولى را به مولده و مغيرهء ثانيه به مصوره تعبير كنند . ( كشاف اصطلاحات الفنون ) . نزد پزشكان عبارت است از تب دايره كه آن را تب نائبه نيز نامند . ( كشاف اصطلاحات الفنون ) . مُفَتِّت : ( ع . ص ) . كسى و يا چيزى كه مىشكند و ريزريز مىكند . ( ناظم الاطباء ) . دوايى كه خلط متحجر را ريزريز كند . ( بحر الجواهر ) . دارو كه سنگ گرده و مثانه را بريزاند . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . - مفتت حصات : ريزانندهء سنگ . دارو كه سنگ مثانه يا كليه بريزاند . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) .
--> ( 1 ) . كتاب دوم قانون ابن سينا ، ص 149 .