محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
488
خلاصة الحكمة ( فارسى )
مزاج رطوبى : به مزاج فردى اطلاق مىشود كه دستگاه لنفيش بر ساير اعمال حياتى برترى دارد ؛ چنين فردى ظاهراً خونسرد و بى اعتنا و دير رنج و دير خشم است . مزاج زردآبى : مزاج صفراوى . مزاج تند . مزاج سرطانى : استعداد سرطانى . كسى كه مستعد بيمارى سرطان است . مزاج سودائى : طبع سودائى . مُزاوَلَت : ( ع ، مص ) . كوشش در چيزى و رسيدن به كار . ( ناظم الاطباء ) . مُزَعْزَع : ( ع . ا ) . پالوده . ( منتهى الارب ) . مُزْغِب : ( ع . ص ) . چوزهء موى ريزهء زرد برآورده . ( منتهى الارب ) . مُزَغَّب : ( ع . ص ) . ( صفت براى برگها ) صاحب زغب . كركين . باردار . پرزدار . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . كرك دار . مَزْلَق : ( ع . ا ) . جاى لغزان . زلاقة . مَزلقة . ( منتهى الارب ) . ج مَزالق . ( غياث ) . مُزْلَق : ( ع . ص ) . لغزانده . لغزانيده . لغزش داده شده . نيك آلوده شده به روغن و جز آن . ( منتهى الارب ) . مُزْلِق : ( ع . ص ) . لغزش دهنده . لغزاننده . ( منتهى الارب ) . پيوسته تيز دارنده . ( مثلًا آهن ) . نيك به روغن و جز آن آلوده كننده . ( منتهى الارب ) . مُزَلِّق : ( ع . ص ) . لغزاننده . ( منتهى الارب ) . هرچه ترطيب و تليين سطح عضو به حد لغزندگى كند تا آنچه در آن محتبس باشد به حركت او حركت نمايد مثل آلوى بخارا . « 1 » مُزلق هو الذى يبلّ سطح الجسم المحتبس فى مجرى فيبراً به عما احتبس فيه ثم يتحرك ذلك الجسم بثقله الطبيعى فيكون له محركاً بالعرض و ذلك كالاجاص و اللعابات . « 2 » دارويى است كه سطح جسم محتبس در مجراى گوارشى ( روده ) . را مرطوب مىكند و با درآميختن با آن آن را نرم تر و سيلان پذيرتر مىسازد تا به وسيلهء ثقل طبيعى و يا نيروى دافعه به جريان در آيد و خارج شود . همان كارى كه آلو بخارا در لينت دادن و اسهال آوردن انجام مىدهد . « 3 »
--> ( 1 ) . تحفهء حكيم مؤمن ، ص 8 . ( 2 ) . بحر الجواهر ، ص 342 . ( 3 ) . ترجمه اى از كتاب دوم قانون ابو على سينا ، ص 150 ، سطر 12 .