مربا / مربيات مربا : ميوهء تر يا خشك يا پوست يا گل ميوه يا ريشه گياه يا ديگر اجزاى گياه كه در شيرهء شكر يا عسل پخته باشد ، از قبيل مرباى به ، مرباى سيب ، مرباى زنجبيل ، مرباى آمله و غيره . مربيات حاره مربيات حاره : منظور مرباهايى است كه طبع گرم دارند ، مانند : مرباى زنجبيل و . . . . مرباى هليله / اهليلجات مربا مرباى هليله : اهليلج مربا معده را قوت دهد و طعام هضم كند و خمل معده را محكم كند و اشتهاى طعام آورد و نفخ معده را تحليل دهد و دابغ معده است و دفع مىكند به عصر فضول رطبهء مختلفه از هضم باقيه از غذاى متقدم در معده و امعا را و از اين جهت ادمان آن مانع سفيد شدن موى و محسن لون است ، و نافع است از براى بواسير و اصحاب سوداى متولد از بلغم مداومت به آن و نافع است از براى رطوبت دماغ و حمق ، خصوص آن كه مداومت كرده شود به آن بعد از تنقيهء بلغم و سوداء به جهت آن كه مقوى معده و دماغ است و ناشف رطوبات فضليه و نافع است خوردن هليلهء مربا در زمان انحطاط صداع صفراوى و دموى چون آن را به گلاب شسته گشنيز خشك سوده بر آن پاشيده خورده شود ، به جهت آن كه مقوى معده و مصلح مزاج دماغ و مانع صعود ابخره به سوى سر و دماغ است . و مداومت آن نافع است از براى صداع حادث از مشاركت معده به سبب صعود بخار از معده به دماغ و از براى صداع و شقيقه . و اطريفل صغير اقوا از اهليلج مربا است و ابلغ است در اين فعل ها تمام از آن الّا آن كه اطريفل صغير مقلل منى است و نيز اهليلج مربا ، خصوص عسلى آن نافع است از براى نسيان ، مداومت به آن بواسير را سودمند بود و روشنايى چشم بيفزايد و سدّه‌ها بگشايد و درد سركه از بخار باشد زايل كند ، و اگر قدرى گشنيز خشك سوده با وى خورده شود ، بهتر است و رطوبت معده را دفع كند و ملين طبع است و جهت ضعف جگر و دماغ و رياح بواسير سوداوى و سوداى محترق نافع . و خوردن آن در اواخر صداع دموى مفيد ؛ زيرا كه تقويت معده مىكند و مصلح مزاج دماغ است .