سكنجبين ساده و يك مثقال ، سركه در آن ريخته با چوب انجير كه پوست از آن باز كرده باشند بر هم زنند تا شير بريده شود ، آن گاه از پنبهء صاف نموده شب در جايى بگذارند كه ته‌نشين گردد . روز ديگر نود مثقال ، صاف آن را با سكنجبين افتيمونى از ده مثقال تا پانزده مثقال ، مخلوط كرده سه حصه نموده ، نيم گرم به سه دفعه بنوشند و فاصلهء ما بين هر دو دفعه نيم ساعت بايد تا يك ساعت و غذا را بعد از چهار پنج ساعت تناول نمايند . و سفوف سوداء كه در باب سفوفات مذكور است در امراض سوداوى هر روز با آن استعمال نمايند و در رفع سدد و امراض صفراوى با ادويهء مناسبهء آن و بعد از هر سه چهار روز از حبوب مسهلهء موافقه بنوشند و روز مسهل و روز قبل از آن نخودآب و ساير ايام قيمهء شوربا و شله پلاو و امثال آن تناول نمايند . و بعضى از اطبا را دستور آن است كه بعد از صاف كردن ماء الجبن با نيم مثقال نمك جوشانيده ، كف گرفته استعمال نمايند و به جهت ته‌نشين شدن شب نبايد گذاشت و دستور اول بهتر است ، و سكنجبين افتيمونى در باب « اشربه » مذكور است . و هرگاه جهت امراض صفراوى و سدد استعمال كنند به جاى سكنجبين افتيمونى « سكنجبين بزورى بارده » و « عتدله » بايد كرد و اجتناب از لبنيات و غذاهاى غليظه و مبخر و حلويات و ترشىهاى شديد الحموضة لازم است و هرگاه ترطيب محض مقصود باشد ، شير را با پنير مايه ، دلمه ترتيب داده آب آن را بدون جوشانيدن گرفته با اشربهء موافقه بنوشند و هرگاه شير بز به هم نرسد از شير گاو نيز جايز دانسته‌اند و هرگاه افتيمون و تمر هندى بالسوية در ماء الجبن خيسانيده بنوشند ، در اسهال سوداء بىعديل است . « 1 » ماء الخيار / آب خيار ماء الخيار : منافع آن قريب به منافع ماء القرع است و مع هذا مستحيل به صفراء نمىشود ؛ خصوص كه خيار بسيار رسيده و ترش شده باشد . صنعت آن : بگيرند خيار رسيدهء زرد ترش شده را و به خمير آرد جو بگيرند و بالاى آن گِل و اگر گل سرخ و آرد جو را در هم سرشته بگيرند نيز خوب است و در تنور معتدل بر

--> ( 1 ) . محمد مؤمن حسينى طبيب ؛ تحفه حكيم مؤمن ( تحفة المؤمنين ) ، ص 279 .