محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
270
خلاصة الحكمة ( فارسى )
صنعت آن : پرسياوشان ، پوست بيخ كبر ، تخم خرفهء مقشر ، سداب ، تخم پنجنگشت ، زوفاى خشك ، اجزا مساوى ؛ كوفته و بيخته اقراص سازند . شربتى : تا سه درم با سكنجبين ساده . بدان كه : هرگاه سرفه باشد با سكنجبين نشايد [ بلكه ] با طبيخ بيخ كبر و پرسياوشان و بيخ گز و زوفاى خشك و اصل السوس مقشر ، از هر يك ، نيم درم و قليلى بهدانه و اگر حرارت بسيار غالب باشد با شيرهء تخم خرفهء مقشر بياشامند . « 1 » قرص كافور قرص كافور : از شيخ الرئيس . خواص : گفته كه اين قرص مجرب است از براى التهاب معده و كبد و انداختن خيو به قى و نفث الدم و از براى عطش و حميات حاره و سل و دق . صنعت آن : طباشير سفيد چهار درم ؛ ورق گل سرخ ده درم ؛ عود قمارى خام ، قاقله ، ربّ السوس ، از هر يك ، سه درم ؛ نبات سفيد ، ترنجبين ، مغز تخم خيارين ، از هر يك ، دو درم ؛ زعفران ، كافور قيصورى ، از هر يك ، يك درم ؛ ادويه [ را ] كوفته و بيخته به لعاب بزرقطونا سرشته اقراص سازند هر قرصى يك درم و در سايه خشك نمايند . شربتى : تا دو درم . « 2 » قرص كاكنج قرص كاكنج : قروح مزمنهء گرده و مثانه را نافع است و ادرار بول كند . صنعت آن : بزركاكنج ، مغز تخم خيارين ، مغز تخم خربزه ، مغز بادام شيرين مقشر ، ربّ السوس ، نشاسته ، صمغ عربى ، دمالاخوين ، كتيرا ، از هر يك ، ده درم ؛ تخم كرفس ، دو درم ؛ افيون ، يك درم ؛ كوفته و بيخته به آب سرد سرشته ، اقراص سازند و در سايه خشك نمايند . شربتى : از يك درم تا يك مثقال .
--> ( 1 ) . همان ، ص 424 . ( 2 ) . همان ، ص 453 .