را بپوشند و بگذارند تا سرد شود و عطرِ بالاى آن را بردارند و جدا نگاه دارند و عرق را در شيشه كنند و سر آن را بسته نگاه دارند . مقدار شربت آن : وقت حاجت از شش مثقال تا دوازده مثقال استعمال نمايند و اگر سنگين‌تر خواهند آب آن را كمتر نمايند و اگر سبك‌تر آب را زياده . « 1 » عصاره / عصارات / معصورات عصارات : چون ربوب است و بعضى از [ آنها ] در باب [ ربوب ] ذكر شد . و بايد آن مقدار بجوشانند در ديگ سنگ بعد از آن كه خوب صاف كرده باشند تا به قوام آيد پس در ظرف شيشه يا چينى يا قلعىدار در آفتاب هر روز سه چهار بار بر هم زنند و چون خوب غليظ شود اگر خواهند هم‌چنان استعمال كنند و الّا خشك كنند و در كاغذى پيچند و در مكانى كه باد راه نيابد نگه دارند . و چون در ظرف طلا يا نقره باشد مدت ها در قوّت خود بماند و بعضى گويند : ده سال و بعضى پانزده گفته‌اند ، و شيخ السّديد ابن البيان گويد : « عصارهء زرشك نزد من پانزده سال ماند و يك روز چشيدم در ذائقه خود باقى بود و تغييرى در طعم آن به هم نرسيده بود . » « 2 » عرق رازيانه / عرق رازيانج طبيعت عرق رازيانج : در دوم گرم و در اول خشك . خواص : مفتح و مدر و محلل رياح و اخلاط و رافع رطوبات و با سكنجبين جهت تب‌هاى كهنه و با خبّه - كه خاكشى و شفترك نيز نامند - سنگ شو نموده جهت هيضهء بلغمى رطوبى نافع . صنعت آن : بگيرند بذر رازيانج تازهء خوب و از خاشاك و خاك و اشياى غريبه پاك سازند و يك شبانه روز در شش چندان آب خالص شيرين بخيسانند ، پس عرق كشند به

--> ( 1 ) . همان ، ص 64 . ( 2 ) . محمد صالح هروى ؛ قرابادين صالحى ( تحفة الصالحين ) ، ص 213 .