محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
246
خلاصة الحكمة ( فارسى )
شياف ماميثا شياف ماميثا : امراض عين را نافع است . صنعت آن : گل ماميثا يك اوقيه ؛ گل ارمنى ، صبر سقوطرى ، از هر يك ، ده درم ؛ انزروت مدبر ، صمغ عربى ، از هر يك ، پنج درم ؛ زعفران يك درم ؛ على الرسم به آب گشنيز تازه شياف سازند . « 1 » شير برنج شير برنج : كه آن را به عربى « ارز مُلبّن » نامند . [ مزاج آن : ] غذاى معتدل است در رطوبت و يبوست و حرارت و برودت . خواص : و چون با شكر يا عسل شيرين ، كرده بخورند متولد مىگردد از آن در بدن غذاى بسيار و سريع الهضم و مكثر منى و مقوى باه است و شير را زياده گرداند و نيست موافق مر اصحاب سده و سنگ گرده و مثانه را . صنعت آن : بگيرند برنج را و نيكو شسته به آب طبخ دهند ، چون نيكو پخته شد شير داخل كرده ، باز طبخ نمايند تا به هر قوامى كه خواهند آيد و اين در صورتى است كه شير كم خواهند داخل نمايند و الّا برنج را نيكو شسته در شير مقدار ربع يا ثلث آن آب ريخته برنج را در آن به آتش ملايم طبخ نمايند و مقدار شير مختلف است به حسب اغراض از چهار چند برنج گرفته تا هر قدر كه خواهند و نزديك فرود آوردن اگر قليلى مشك با گلاب سوده صاف كرده داخل نموده ، يك دو جوشى داده فرود آورند ، مىگردد اطيب و در ظرف چينى كرده قند يا نبات كوبيده يا عسل بر آن پاشيده تناول نمايند و اگر خواهند شيرينى را در آخر طبخ داخل نمايند . « 2 » شيرج شيرج : معرّب شيرهء فارسى و ايضا روغن شيرين و روغن كنجد كه به عربى « دهن السّمسم » نامند و دهن الحَل نيز گويند . « 3 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 249 . ( 2 ) . همان ، ص 195 . ( 3 ) . محمد صالح هروى ؛ قرابادين صالحى ( تحفة الصالحين ) ، ص 186 .