محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
242
خلاصة الحكمة ( فارسى )
صنعت آن : نيلوفر تازه ، يك رطل ؛ در چهار رطل ، آب بخيسانند و بجوشانند ، و صاف نموده با يك من ، قند سفيد به قوام آورند ، و در ظرف چينى يا شيشه نگاه دارند ، و اگر نيلوفر تازه نباشد ربع يا نصف وزن آن نيلوفر خشك نمايند . « 1 » شقاقل پروده شقاقل پرورده : گرده و مثانه ضعيف را سود دارد و قوت باه زيادت كند ، امّا اگر تر باشد پوست او باز كنند و پاره پاره كنند و هم بر سان ترنج بپرورند و همان داروها در افكنند و اگر خشك بود مدتى در آب گرم فرغار كنند و هر روز آب ، تازى كنند تا نرم شود پس در انگبين و آب بپزند و ديگر باره انگبين تنها بپزند ، چنان كه معلوم است و همان داروها در افكنند . « 2 » تذكر : داروهايى كه در باب ترنج اضافه شده است از اين قرار است : هر دو من [ از ] ترنج را يك مثقال زعفران و يك مثقال ، خيربوا و يك مثقال ، دار بلبل و نيم مثقال ، قرنفل و نيم مثقال دارچينى و دانكى و نيم مشك ؛ همه بسايند نرم و بدين انگبين و ترنج برافكنند و نيك بجنبانند تا دارو هموار به همه رسد . « 3 » شله / شله ماش شله : برنج را چون در آب پخته ، دوغ يا آب زرشك يا آب سماق يا آب انار دانه و يا آب انار و يا غوره و يا توت شامى و يا آلوبالو و يا جامون و يا فالِسِه و امثال آن و يا سيب و يا به ميخوش و يا ترش با اندك شيرينى جهت چاشنى و گاهى در آب گوشت نيز پخته كه پارچههاى گوشت نازك در آن باشد و گوشت را كوفته ساخته نيز در آن مىاندازند و چغندر و سيب يا به و يا يكى از مياه مذكوره داخل نموده ، چاشنىدار ساخته تناول مىنمايند و آن را شلهء دوغ و شلهء سماق و شلهء انار دانه و [ شلهء ماش ] و غير آن به نام آن چيز نامند .
--> ( 1 ) . همان ، ص 697 . ( 2 ) . سيد اسماعيل جرجانى ؛ ذخيره خوارزمشاهى ، ص 719 . ( 3 ) . همان ، ص 718 .