محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

215

خلاصة الحكمة ( فارسى )

صنعت آن : بگيرند آب اترج و با دو ثلث آن نبات سفيد و در ديگ نقره يا سنگى بجوشانند تا به قوام آيد ، و اگر خواهند به جاى قند ، عسل مصفّا يا دوشاب انگورى كنند و بعضى اطبا آب اترج و شيرينى را بالمناصفة مىكنند . و گفته‌اند كه شراب اترج بهترين اشربه است از براى تسكين صداع خمارى ، خصوص وقتى كه با گلاب يا عرق كفرى بنوشند و شراب اترج كه از براى صداع نوشته‌اند يك من قند است و پنجاه مثقال آب اترج . شراب حماض اترج : مقوى قلب و دماغ است و نافع است از براى ماليخولياى حادث از احتراق صفراء و احتراق خون و اين شراب انفع ادويه است از براى ماليخولياى مراقى ، ماليخولياى حادث از احتراق بلغم ، هرگاه آشاميده شود با شراب اسطوخودوس به جهت آن كه شراب اترج تقطيع بلغم مىكند و شراب اسطوخودوس - با آن كه در نهايت نفع است از براى اين قسم ماليخوليا - مصلح شراب اترج است و نيز شراب اترج مصلح شراب اسطوخودوس است . صنعت آن : آب اترج يك رطل ؛ نبات سفيد يك من ؛ به آتش ملايم در ديگ سنگى يا نقره به قوام آورند . « 1 » شراب اصول / شربت اصول شراب اصول : كه حكيم سديد در شرح موجز قرشى ذكر كرده . خواص : منضج مواد غليظه و مفتح سده‌ها و مدر فضلات و كاسر رياح و سوء القنية و استسقاء نافع است . صنعت آن : پوست بيخ رازيانه ، بيخ كرفس ، بيخ كاسنى ، از هر يك ، سى درم ؛ پوست بيخ كبر پانزده درم ؛ تخم رازيانه ، تخم كرفس ، تخم كاسنى ، از هر يك ، ده درم - و در نسخهء ديگر ، از هر يك ، بيست درم است - ، انجير زرد بيست عدد ؛ مويز منقى چهل دانه ؛ فقاح اذخر ده درم ؛ مجموع را در آب بخيسانند پس بجوشانند و بپالايند و چهار رطل عسل مصفّا داخل كرده به قوام شربت آورند .

--> ( 1 ) . همان .