قالب ريزند تا هر مقدار كه خواهند تا آن كه قالب پر گردد آن را سكر سليمانى و به فارسى نبات نامند . . . و اگر در تصفيهء شكر مبالغهء زياده نمايند و چون به حد انعقاد رسد در قالب‌هاى صنوبرى شكل كه به طرف باريك آن سوراخى باشد ريزند و مدتى بگذارند كه خوب منعقد و خشك گردد و رطوبت و چرك آن از آن سوراخ تراوش نمايد آن را فانيذ سنجرى و به فارسى قند سفيد نامند . « 1 » سكنجبين / سكنجبينات سكنجبين : بدان كه سكنجبين معرب سك انگبين است ؛ چه ، سك به لغت فارسى به معنى سركه است ، چنان كه مىگويند سك آهن يعنى آهن محلول به سركه . بايد دانست كه سكنجبين از جمله اشربه است و آن شرابى معروف و مشهور است و آن را اقسام است . و بدان كه سكنجبين از تراكيب قديمه است بعضى اصحاب قرابادين گفته كه اول شرابى كه تاليف شده ماء العسل بود و آن را فيثاغورس تركيب كرده آن را به يونانى اودرمالى گويند و بعضى گفته كه ماء القراطن همان است و ابقراط اختيار كرد شرابى مركب از حلو و حامض و آن را سكنجبين نامند و جالينوس اختيار كرد از براى آن سك و انگبين ، يعنى خل عسل را كه معرب آن سكنجبين است و اين در حقيقت شراب سركه است و اختيار كرده از جميع شربت‌ها عسل را به سبب برودت هواى يونان و ترياقيت عسل و زيادتى فوايد آن بر جميع شربت‌ها را اختيار كرده شيخ رئيس شكر را به سبب آن كه مقاومت كند رطوبت شكر با يبوست سركه تا اعتدال حاصل آيد . و بدان كه سكنجبين متنوع مىشود به حسب زمان و مكان و مزاج و قبض و اطلاق تبريد و تقطيع اخلاط و حفظ صحت و ازالهء امراض به سوى انواع به جهت آن كه يا آن گرفته مىشود از براى حفظ صحت و يا از براى ازالهء امراض و هريك از اين دو لا بد است كه بوده باشد در يكى از بلاد و به هر حال لا بد است كه قصد كرده شود به آن اصلاح نوعى از انواع مزاج و هر يك از اينها يا ساخته مىشود بر اصل آنچه قرار داده‌اند ، يعنى

--> ( 1 ) . مخزن الادويه ، ذيل مادهء « سكر » .