محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
181
خلاصة الحكمة ( فارسى )
ابِل است و چون از شام آن را بر پشت شتر بار كرده به آنجا مىبرند ، لهذا زيت ركابى نامند و آن را زيت فلسطينى نيز نامند و غلط كرده كسى كه آن را زيت مغسول دانسته . دستور گرفتن روغن زيتون : آن است كه زيتون را در آفتاب اندازند و يا در ظرفى كرده در تنور گرم گذارند تا پژمرده و نرم گردد ، پس كوبيده روغن آن را فشرده بگيرند و يا آن كه در آب بجوشانند تا پخته گردد و ماليده ، صاف كرده آن را باز بجوشانند تا آب بسوزد و روغن بماند امّا احتياط نمايند كه روغن نسوزد و آنچه را بر آن نمك مالند و بگذارند تا نرم گردد ، پس ماليده ، فشرده و دهن آن را بگيرند زبون است . « 1 » روغن سداب / دهن سذاب روغن سداب : برودت گرده و مثانه و رحم و استرخاى اعضا و درد كمر و اوجاع بارده و نفخ ها و ريحها را نافع و سنگ گرده و مثانه را بريزاند و ادرار بول و حيض نمايد و رعشه و فالج و لرز در حميات را نافع و قولنج خلطى و ريحى و مغص را مفيد شرباً و حقنتاً . طبيعت آن : در سوم گرم و خشك ؛ اگر از خشكِ آن اخذ نمايند و الّا خشكى آن كمتر . صنعت آن : بگيرند آب برگ سداب تازه و با دو وزن آن ، روغن كنجد تازه يا زيت ؛ به دستور طبخ نمايند و اگر تازه نباشد خشكِ آن يك جزو ؛ با چهار جزء آب خالص و ده جزء روغن زيت ، به دستور متعارف مرتّب نمايند . « 2 » روغن سرگين حمار / روغن زبل الحمار / دهن السرجين دهن السرجين : جهت جرب و قوبا و اكثر جروح و قروح و شقاق بين انگشتان و پاشنهء پا نافع . صنعت آن : بگيرند سرگين الاغ ، هر قدر كه خواهند و گودى در زمين كنده در آن پر كنند و يا در ظرف گِلى بزرگ كنند و بالاى آن سينى مسى و يا ظرفى كه اطراف آن ، دو سه انگشت بلند باشد گذارند كه كنارهاى ظرف بالا باشد و در آن آب سرد كنند و بالاى
--> ( 1 ) . همان ، ص 486 و 487 . ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 89 .