محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
148
خلاصة الحكمة ( فارسى )
در گندم ظاهر شد ، آن را در آفتاب خشك سازند و آرد نمايند و يا آن كه شيرهء آن را بگيرند و با نصف و يا مساوى آن آرد گندم مخلوط نمايند و آب را به جوش آورده ، اندك اندك ريخته بر هم زنند و بجوشاند تا آرد طبخ تمام يافته ، بسيار غليظ گردد ، پس قدرى روغن گاو تازه يا روغن كنجد تازه داخل كرده بعد از جذب روغن ، شيرهء شكر يا دوشاب انگورى به قدر شيرينى كه مقصود باشد اضافه نموده چندان بجوشانند و بر هم زنند كه روغنى را كه جذب كرده شروع به پس دادن نمايد ، بعد از آن مغز پسته ، مغز گردكان ، مغز نارجيل تازه ، دارچينى ، هيلبوا ، جوزبوا ، قرنفل ، بسباسه ، از هريك قدرى اضافه نمايند آن مقدار كه موافق به ذائقه باشد . « 1 » حلواى كنجد / حلواى سمسم حلواى سمسم : به فارسى حلواى كنجد و به هندى ريورى نامند . صنعت آن : شكر سفيد را صاف نموده ، به قوام آورند و به سنگى يا چوبى بزنند تا تار بندد و سفيدى و شكنندگى به هم رساند ، پس قرصهاى نازك ساخته و كنجد مقشر را باز در ظرف كرده بر آتش اخگر گذارند تا كنجد گرم شود ، بعد از آن قرصها را در او اندازند تا از گرمى نم بردارد . دمبهدم حركت داده باشند تا كنجد از هر طرف بچسبد و اگر خوشبو خواهند ، قدرى گلاب در قوام او داخل كنند . خواص : كثير الغذاء و بطيء الهضم و ردئ الكيموس است . « 2 » حلواى گردكان / گردكان پرورده / برورده كوز پرورده كوز : قوت باه زيادت كند . صنعت آن : بگيرند مغز كوز تر و اگر چنان باشد كه هنوز سفال او سخت نشده باشد ، پوست ظاهر سفال را باز كنند و پوست اندرونين كه به سفال خواهد شد با وى بگذارند و نخست سه روز در آب خوش صافى نهند تا زهومت پوست بيرونين از وى برود و هر روز آب تازه مىكنند و اگر سفال سخت شده باشد ، هر دو پوست باز كنند و پوست ديگر كى بر مغز باشد هم باز كنند و در آب انگبين ببرزند و از آن انگبين برآرند و با انگبين مصفّا ببرزند و داروها درافكنند چنان كه ديگر چيزها را و نگاه دارند .
--> ( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 32 . ( 2 ) . همان ، ص 207 .