محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
133
خلاصة الحكمة ( فارسى )
مقدار شربت : [ در جوارشات ديگر ذيل همين ماده در قرابادين مقدار شربت آن از يك الى سه درم ذكر شده است ] . « 1 » جوارش عود / جوارش عود ساده جوارش عود ساده : مقوى قلب و معده است و دماغ و معده را گرم كند ؛ گرم كردنى از غير افراط و نشف رطوبات و بلغم از معده و دماغ كند و بوى دهان خوش گرداند . صنعت آن : عود قمارى خام ، دو درم ؛ به گلاب سوده در يك رطل قند سفيد به قوام آورده ، داخل كرده در طبق چينى ريزند و به طريق لوزيات ببرند . و گاهى زياده كرده مىشود بر اين جوارش : زعفران ، قرنفل ، قاقلتين ، مصطكى ، بادرنجبويه و امثال اينها ، يك يك يا بعضى تا مجموع به حسب حاجت و گاهى داخل كرده مىشود در آن آب ليمو يا آب اترج به قدرى كه بگرداند طعم آن را ميخوش ، پس مىگرداند احسن . و گاهى داخل مىكنند در آن گلاب ، پس مىگردد اطيب و گاهى آب سيب در آن داخل مىكنند ، پس مىگردد تقويت قلب اقوا . و گاهى اضافه كرده مىشود در اين جوارش قوابض چون حبّ الآس و گلنار فارسى و طباشير سفيد و پوست بيرون پسته و زر ورد و مانند اينها و اجزا را به جرم سفرجل مطبوخ با شراب كه عبارت است از ميبه ساده با رب سفرجل و نبات سفيد ، مىسرشند پس مىگردد صالح از براى ضعف قلب كه به اسهال باشد . و گاهى اضافه كرده مىشود به اين جوارش ، مثل تربد سفيد مدبر و سقمونيا از ادويهء مسهله به قدر احتياج و زعفران و مصطكى پس مىگردد مسهل طيب مقوى معده بىغائله و گويا اين نسخهء قانون است از براى تراكيب جوارشات كه شيخ نجيب الدين سمرقندى در اصول التراكيب ذكر نموده . « 2 » جوارش عود ترش / جوارش عود حامض جوارش عود حامض : [ به نسخه ] حكيم معصوم در قرابادين معصومى . خواص : معده را قوت و هيضه را نافع باشد و هاضمه را قوى گرداند و خفقان را بر طرف كند و قوت اعضاى رئيسه دهد و قى و تهوع را سودمند باشد .
--> ( 1 ) . همان ، ص 660 . ( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 386 .